MILLIY QUROLLI KUCHLARNING SHAKLLANISHI, HARBIY-SIYOSIY RIVOJLANISHI, MODERNIZATSIYASI VA MUDOFAA SIYOSATINING EVOLYUTSIYASI (1991–2026)
Keywords:
Kalit so‘zlar: O‘zbekiston, mustaqillik, harbiy tarix, Qurolli Kuchlar, Mudofaa vazirligi, harbiy doktrina, mudofaa siyosati, harbiy islohot, harbiy ta’lim, jangovar tayyorgarlik, harbiy xavfsizlik, modernizatsiya, raqamlashtirish.Abstract
Mazkur ilmiy maqolada O‘zbekiston Respublikasining 1991-yilda davlat mustaqilligiga erishishidan 2026-yilgacha bo‘lgan davrdagi harbiy tarixi tizimli va tarixiy-institutsional yondashuv asosida tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy e’tibori milliy Qurolli Kuchlarning shakllanishi, mudofaa sohasining huquqiy bazasi, harbiy doktrinal qarashlarning evolyutsiyasi, mustaqillikning dastlabki yillaridagi xavfsizlik sinovlari, harbiy ta’lim va kadrlar siyosati, tashkiliy-strukturaviy islohotlar, texnik modernizatsiya, axborot-kommunikatsiya va raqamlashtirish jarayonlari hamda harbiy-diplomatik hamkorlikning rivojlanishiga bag‘ishlangan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, mustaqillik davri O‘zbekiston harbiy tarixi faqat Qurolli Kuchlarning tashkil topishi tarixi emas, balki suveren davlatning mudofaa institutlari, harbiy boshqaruv, milliy harbiy kadrlar, huquqiy me’yorlar va xavfsizlik siyosatining bosqichma-bosqich shakllanish tarixidir. 1992-yil 14-yanvar milliy armiyaning institutsional poydevorini mustahkamlagan burilish nuqtasi bo‘lgan bo‘lsa, 1995-yilgi Harbiy doktrina mudofaa siyosatining dastlabki konseptual asoslarini, 2001-yilgi “Mudofaa to‘g‘risida”gi Qonun esa mudofaa boshqaruvining huquqiy mexanizmlarini tizimlashtirdi. 2018-yilgi Mudofaa doktrinasi esa mudofaa siyosatining aniq mudofaa xususiyatini va zamonaviy harbiy xavfsizlikka yondashuvlarni belgilab berdi. 2016-yildan keyingi islohotlar davrida jangovar tayyorgarlik, harbiy ta’lim, boshqaruv, texnik ta’minot, serjantlar korpusi, raqamli boshqaruv va mudofaa sanoatini rivojlantirish ustuvor yo‘nalishlarga aylandi. Maqolada tarixiy jarayonlarning ichki va tashqi omillari o‘zaro bog‘liqlikda ochib beriladi.
References
1. O‘zbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi. “Qurolli Kuchlar tarixi”. Rasmiy tarixiy material.
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. Qurolli Kuchlar tashkil etilganining 25-yilligi munosabati bilan bayram tabriklari. 13.01.2017 y.
3. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. 2023-yilgi yangi tahriri. XXVII bob.
4. O‘zbekiston Respublikasining Harbiy doktrinasi. 1995-yil 30-avgust.
5. O‘zbekiston Respublikasining “Mudofaa to‘g‘risida”gi Qonuni (yangi tahriri). 2001-yil 11-may.
6. O‘zbekiston Respublikasining “Umumiy harbiy majburiyat va harbiy xizmat to‘g‘risida”gi Qonuni. 2002-yil 12-dekabr.
7. O‘zbekiston Respublikasining Mudofaa doktrinasi. 2018-yil 9-yanvar, O‘RQ-458-son.
8. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. “Mudofaa qurilishi va Qurolli Kuchlarni rivojlantirish masalalari”. 2018 y.
9. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. “Temurbeklar maktabi” faoliyati. 07.01.2022 y.
10. O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi. “Vazirlik tarixi” — 1999–2000-yillar voqealari.
11. U.S. Department of State. Patterns of Global Terrorism 1999; Uzbekistan. 2000 y.
12. Rozimova, Yo.Yu. Independent Uzbekistan: The Past, Present and Future of the Armed Forces. Academicia Globe, 2022, Vol. 3, No. 03, 278–280 sax.
13. McDermott, R.N. The Armed Forces of the Republic of Uzbekistan 1992–2002. The Journal of Slavic Military Studies, 2003, Vol. 16, No. 2, 27–50 sax.
14. McDermott, R.N.; Tolipov, F. Military Reform in Uzbekistan: Defining the Priorities. CACI Analyst, 2003y.
15. Kholiqov, S.M. Constitutional and Legal Foundations of Military Service in Uzbekistan. Oriental Journal of History, Politics and Law, 2025/2026y, 1248–1261 sax.
16. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. Qurolli Kuchlarni rivojlantirish vazifalari. 2021 y.
17. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. Mudofaa qurilishi masalalari. 26.02.2024 y.
18. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. Havo hujumidan mudofaa va aviatsiya tizimini transformatsiya qilish. 08.06.2026 y.
19. Oxus Society. The Armed Forces of Central Asia: Uzbekistan. 04.03.2026 y.
20. Elektron manbalar: LexUZ (https://lex.uz), O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti rasmiy sayti (https://president.uz).
