HINDIY TILIDA MURAKKAB VA QO‘SHMA QAVM-QARINDOSHLIK ATAMALARINING STRUKTURAL-SEMANTIK TAHLILI
Keywords:
Kalit so‘zlar: hindiy tili, qavm-qarindoshlik atamalari, kompozitsiya, qo‘shma so‘zlar, dvandva samāsa, tatpurusha samāsa, semantik struktura, derivatsiya, relyatsion modellar.Abstract
Ushbu maqolada zamonaviy hindiy tili qavm-qarindoshlik terminologiyasida kompozitsion derivatsiya qonuniyatlari, xususan, murakkab va qo‘shma qarindoshlik atamalarining struktural-semantik xususiyatlari tadqiq etiladi. Hind jamiyatidagi an’anaviy kengaytirilgan oila instituti va uning qat’iy ijtimoiy-ierarxik tizimi tilda ko‘p komponentli qarindoshlik birliklarining shakllanishini taqozo etgan. Tadqiqotda sanskrit an’anasiga borib taqaluvchi kopulyativ (dvandva) va determinativ (tatpurusha) kompozit modellari, shuningdek, analitik-relyatsion birikmalar (cacerā bhāī, mauserā bhāī) hamda o‘gaylik munosabatlarini bildiruvchi strukturalar morfem, komponent va derivatsion tahlil usullari orqali yoritilgan. Natijalar qo‘shma atamalar tildagi lisoniy tejamkorlik va oilaviy munosabatlarni aniq nomlash talablarining o‘zaro mutanosibligi asosida yuzaga kelishini ko‘rsatadi.
References
1. Guru, K. P. (1980). Hindi Vyakaran. Kashi: Nagari Pracharini Sabha.
2. Vajpeyi, K. D. (1958). Hindi Shabdanushasan. Kashi: Nagari Pracharini Sabha.
3. Varma, D. (1971). Hindi Bhasha ka Itihas. Allahabad: Hindustani Academy.
4. Baburina, V. D. (1982). Slovoobrazovanie v sovremennom yazyke xindi. Moskva: Nauka.
5. Dymshits, Z. M. (1980). Grammatika yazyka xindi (Vols. 1–2). Moskva: Nauka.
6. McGregor, R. S. (1993). The Oxford Hindi-English Dictionary. Oxford: Oxford University Press.
7. McGregor, R. S. (1995). Outline of Hindi Grammar: With Exercises. Oxford: Oxford University Press.
8. Goodenough, W. H. (1956). Componential analysis and the study of meaning. Language, 32(1), 195–216.
9. Nida, E. A. (1975). Componential Analysis of Meaning: An Introduction to Semantic Structures. The Hague: Mouton.
10. Krotkov, A. A. (2001). Terminologiya rodstva v indoariyskix yazykax. Sankt-Peterburg: Peterburgskoe Vostokovedenie.
11. Xo‘jayev, A. P. (2005). Hind tili leksikologiyasi masalalari. Toshkent: TDSHI nashriyoti.
12. Qodirov, M. Q. (2012). Hozirgi zamon hindiy tili morfologiyasi. Toshkent: Sharqshunoslik instituti.
13. Brij Mohan, & Kapoor, B. N. (1980). Meenakshi Hindi Kosh. Meerut: Meenakshi Prakashan.
14. Kachru, Y. (2006). Hindi (London Oriental and African Language Library, Vol. 12). Amsterdam: John Benjamins Publishing.
15. Shapiro, M. C. (1989). A Primer of Modern Standard Hindi. Delhi: Motilal Banarsidass.
