JADIDCHILIK HARAKATINING TURKISTON IJTIMOIY-MA'RIFIY HAYOTIDAGI O'RNI
Keywords:
Kalit so'zlar: jadidchilik, Turkiston, usuli jadid, ma'rifat, milliy matbuot, teatr, darslik, ijtimoiy hayot, milliy uyg'onish.Abstract
Annotatsiya. Ushbu maqolada jadidchilik harakatining Turkiston ijtimoiy-ma'rifiy hayotidagi o'rni tarixiy, pedagogik va madaniy jarayonlar kesimida tahlil qilinadi. Tadqiqotda jadid maktablari, milliy matbuot, teatr, darslikchilik, xayriya jamiyatlari hamda milliy o'zlikni anglash g'oyalarining jamiyat tafakkuriga ta'siri yoritildi. Maqolada jadidchilik eski va yangi dunyoqarash o'rtasidagi oddiy ziddiyat emas, balki mustamlaka sharoitida millatni ilm, axloq, kasb va ijtimoiy mas'uliyat orqali uyg'otishga qaratilgan murakkab ma'rifiy loyiha bo'lgani asoslanadi.
References
1. Alimova D. A. Jadidchilik fenomeni. - Toshkent: O'zbekiston, 2009.
2. Allworth E. The Modern Uzbeks: From the Fourteenth Century to the Present: A Cultural History. - Stanford: Hoover Institution Press, 1990.
3. Avloniy A. Turkiy guliston yoxud axloq. - Toshkent: Ilin bosmaxonasi, 1913.
4. Becker S. Russia's Protectorates in Central Asia: Bukhara and Khiva, 1865-1924. - Cambridge, MA: Harvard University Press, 1968.
5. Behbudiy M. Tanlangan asarlar. 2 jildli. - Toshkent: Akademnashr, 2018.
6. Khalid A. The Politics of Muslim Cultural Reform: Jadidism in Central Asia. - Berkeley: University of California Press, 1998.
7. Qosimov B. Milliy uyg'onish: jasorat, ma'rifat, fidoyilik. - Toshkent: Ma'naviyat, 2002.
8. Qosimov B., Dolimov U. Ma'rifat darg'alari. - Toshkent: O'qituvchi, 1990.
9. Murodjon o’g’li, I. S., & Kozimjon o’g, N. M. K. (2025). XIX-ASR BIRINCHI YARIMIDAN XX-ASR IKKINCHI YARIMIGACHA O’RTA OSIYODA YUZBERGAN INGLIZ-RUS RAQOBATIDA XONLIKLARNING AHAMIYATI. IMRAS, 8(5), 138-147.
10. Kozimjon o’g, N. M. K. (2026). BUXORO AMIRI AMIR NASRULLONING SIYOSIY FAOLIYATI MAHALLIY VA HORIJIY MANBALAR ASOSIDA. TADQIQOTLAR, 79(2), 2850291-2850291.
11. Kоzimjоn о‘g, N. M. K. (2025). RUSLAR TOMONIDAN XIVA XONLIGINING BOSIB OLINISHI TARIXIY MANBALAR TAHLILI ASOSIDA II-QISIM. INTERNATIONAL JOURNAL OF INTEGRATED SCIENCES, 1(1).
12. Kozimjon o’g, N. M. K. (2025). TOSHKENTNING ROSSIYA IMPERIYASI TOMONIDAN BOSIB OLINISHI. FARS International Journal of Education, Social Science & Humanities., 13(7), 47-53.
13. Kozimjon o’g, N. M. K., & Baxtiyor o’g’li, A. M. (2025). O ‘RTA OSIYODA MA’RIFAT VA MILLIY UYG ‘ONISH G ‘OYALARI: MAHMUDXO ‘JA BEHBUDIY FAOLIYATI MISOLIDA. Modern education and development, 36(2), 104-110.
14. Kozimjon o’g, N. M. K. (2025). THE ESTABLISHMENT OF THE KHOREZM PEOPLE'S SOVIET REPUBLIC. Universal Science Perspectives International Scientific Practical Journal, 1(1).
15. Kozimjon o’g, N. M. K. (2025). THE ESTABLISHMENT OF THE BUKHARA PEOPLE'S SOVIET REPUBLIC. INTERNATIONAL JOURNAL OF INTEGRATED SCIENCES, 1(1).
16. Kozimjon o’g, N. M. K. (2025). MOVOROUNAXR VA XUROSONDA SARBADORLAR HARAKATI. MASTERS, 3(5), 55-58.
17. No‘monov, K. K. U. (2026). JALOLIDDIN MANGUBERDI: A HISTORICAL-ANALYTICAL STUDY OF POLITICAL FRAGMENTATION, MILITARY RESISTANCE, AND STATE COLLAPSE UNDER THE MONGOL INVASIONS. Mahalliy va xalqaro konferensiyalar platformasi, (5), 60-68.
18. Мавлонов, А. А. (2024). ТИЛ МАСАЛАСИ–МАЪНАВИЙ МУСТАҚИЛЛИКНИНГ АСОСИЙ ШАРТИ СИФАТИДА. Вестник магистратуры, (6-1 (153)), 42-46.
19. Мавлонов, А. А., & Раҳимжонова, И. (2023). ЎРТА ОСИЁГА ФОТОГРАФИЯНИНГ КИРИБ КЕЛИШИ ТАРИХИ. Вестник магистратуры, (5-3 (140)), 44-45.
20. Мавлонов, А. А., & Абдулҳафизов, М. (2023). ФИҚҲ ЁКИ ИСЛОМ ҚОНУНШУНОСЛИГИНИНГ ВУЖУДГА КЕЛИШ ТАРИХИ. Вестник магистратуры, 46.
21. Niyozov, J. (2026, February). DEVELOPING THE AXIOLOGICAL COMPONENT OF HISTORICAL THINKING IN PRE-SERVICE HISTORY TEACHERS BASED ON MUSEUM PEDAGOGY. In International Conference on Culture & History (Vol. 2, No. 2, pp. 8-12).
22. Niyozov, J. (2026, February). MUSEUM PEDAGOGY AS A TOOL FOR DEVELOPING SOURCE-CRITICAL AND INTERPRETATIVE SKILLS IN PRE-SERVICE HISTORY TEACHERS. In International Conference on Social Sciences & Humanities (Vol. 2, No. 2, pp. 11-15).
23. Niyozov, J. (2026, January). DEVELOPING HISTORICAL THINKING THROUGH THE INTEGRATION OF MUSEUM PEDAGOGY AND INFORMATION TECHNOLOGIES. In International Conference on Arts, Society & Humanities (Vol. 2, No. 1, pp. 24-27).
24. Саримсоцов, А. А. (2011). Узбекларнинг таквимий маросимлари (Фаргона водийси материаллари асосида). Тошкент: Yangi Nashr.
25. Саримсоков, А. А. (2020). Традиционные календарные взгляды узбеков. Ученый XXI века, (1 (60)), 24-29.
26. Egamberdiyev, B. (2026). O ‘ZBEKISTONDA MAHALLIY ODATLAR VA MAROSIMLARNING SHAKLLANISHI VA ULARNING FALSAFIY-TARIXIY MOHIYATI. Ижтимоий-гуманитар фанларнинг долзарб муаммолари Актуальные проблемы социально-гуманитарных наук Actual Problems of Humanities and Social Sciences., 6(1), 75-82.
27. Baxodir o’g’li, E. B. (2025, December). OʻZBEK XALQINING AN’ANAVIY MAROSIM VA URF-ODATLARINING TARIXIY ASOSLARI VA RIVOJLANISH FALSAFIY TAHLILI (QADIMGI DAVR, ISLOM DAVRI MISOLIDA). In Partner conferences of the International Scientific Journal Research Focus (Vol. 1, No. 1, pp. 20-24).
28. Rahimberdiyev, S. (2026). KOREYA RESPUBLIKASIDA O ‘ZBEK MIGRANTLARINING MADANIY IDENTIFIKATSIYASI: TRANSMILLIY JARAYON VA KUNDALIK HAYOT DINAMIKASI. Universal xalqaro ilmiy jurnal, 3(3.1), 434-440.
29. Bekmurоd о’g’li, R. S. (2025, December). KОREYАDАGI О ‘ZBEKISTОNLIK MEHNАT MIGRАNTLАRINING IJTIMОIY HОLАTI VА MАDАNIY IDENTIFIKАTSIYА JАRАYОNLАRI. In Partner conferences of the International Scientific Journal Research Focus (Vol. 1, No. 1, pp. 108-111).
30. Rahimberdiyev, S. (2025). Socio-Cultural Adaptation of Uzbek Students in Korea. Muarrix, 1(3).
31. Rahimberdiyev, S. B. U. (2026). THE FORMATION AND TRANSFORMATION OF CULTURAL SELF-IDENTIFICATION AMONG LABOUR MIGRANTS. Mahalliy va xalqaro konferensiyalar platformasi, (5), 122-128.
32. Yusupov, D. S. O. (2021). The stages of creation smart clothing and electronic garments. Science and Education, 2(4), 163-165.
33. Yusupov, D., & Usanova, G. (2026). POSSIBILITIES OF USING CARBON FIBER AND HEAT-RETAINING MATERIALS IN SMART CLOTHING. Mahalliy va xalqaro konferensiyalar platformasi, (5), 175-184.
34. Shamsiddinov, B. (2022). The importance of supporting innovative activities of entrepreneurs in uzbekistan. ASIA PACIFIC JOURNAL OF MARKETING & MANAGEMENT REVIEW ISSN: 2319-2836 Impact Factor: 8.071, 11(11), 165-170.
35. Шамсиддинов, Б. Ж. (2023). МАМЛАКАТИМИЗ МИЛЛИЙ ЮКСАЛИШНИНГ ИЖТИМОИЙФАЛСАФИЙ АСОСЛАРИ. Oriental Art and Culture, 4(5), 345-350.