BUXORO VILOYATI SUV HAVZALARI GIDROBIONTLARIDAN QISQICHBAQASIMONLAR (KREVETKALAR)NING EKOLOGIK-PHYSIOLOGIK XUSUSIYATLARI VA BIOINDIKATORLIK AHAMIYATI

Authors

  • Toshev Hayotjon Muhammedovich Author
  • Usmonova Gulshod Ibrohimovna Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: Buxoro viloyati, gidrobiontlar, Krevetkalar, Palaemonidae, zoobentos, galotolerantlik, bioindikatsiya, trofik zanjir, kollektor-zovur suvlari, ekologik monitoring.

Abstract

Annotatsiya. Mazkur tadqiqotda Buxoro viloyatining tabiiy hamda antropogen gidrostrukturalarida (Quyimozor, Sho‘rko‘l, Dengizko‘l, Oyoqog‘itma, Zamonbobo ko‘llari va kollektor-zovur tizimlari) tarqalgan gidrobiontlar jamoalarining taksonomik strukturasi, xususan, qisqichbaqasimonlar (Crustacea: Decapoda / Palaemonidae, Atyidae) vakillari bo‘lgan Krevetkalarning ekologik-fiziologik moslashuvi va bioindikatorlik imkoniyatlari tahlil qilindi. Tadqiqot davomida fitoplankton, zooplankton, zoobentos va ixtiofauna bilan bir qatorda, bentik va pelagik Krevetkalarning suv havzalari minerallashuvi, harorat dinamikasi hamda antropogen yuklamaga munosabati o‘rganildi. Qiyosiy-ekologik tahlillar Buxoro viloyatining yuqori minerallashgan zovur suvlarida va gipogalin ko‘llarida galotolerant Krevetka turlarining (Palaemon elegance, Palaemonetes spp.) ustunlik qilishini va ularning makrozoobentos trofik strukturasida muhim reduktor hamda ikkilamchi konsument vazifasini bajarishini ko‘rsatdi. Krevetkalarning suv muhitidagi og‘ir metallar va sho‘rlanish darajasiga yuqori sezgirligi sababli, ulardan ekologik monitoringda bioindikator va bioakkumulyator sifatida foydalanishning ilmiy-amaliy istiqbollari asoslab berildi.

References

1. Kamilov G., Urchinov Z.U. Fish and fisheries in Uzbekistan under the impact of irrigated agriculture // Inland Fisheries under the Impact of Irrigated Agriculture: Central Asia. FAO Fisheries Circular. – 1995. – No. 894. – P. 10–41.

2. Urchinov Zh.U. Fisheries in the Zarafshan River Basin (Uzbekistan) // Inland Fisheries under the Impact of Irrigated Agriculture: Central Asia. FAO. – 1995.

3. Nelson J.S., Grande T.C., Wilson M.V.H. Fishes of the World. 5th ed. – Hoboken: John Wiley & Sons, 2016. – 752 p.

4. Grave S.D., Fransen C.H. Carideorum Catalogus: The Recent Species of the Dendrobranchiate, Stenopodidean, Procarididean and Caridean Shrimps // Zoologische Mededelingen. – 2011. – Vol. 85, No. 9. – P. 195–589.

5. Qobilov A.M., Jalolov E.B., Yusopov M.U. Types of Fish in Need of Protection in Fishing Reservoirs of Bukhara Region // Open Journal of Animal Sciences. – 2022. – Vol. 12, No. 2. – P. 277–286. DOI: 10.4236/ojas.2022.122021.

6. Nuraliev N.A., Zhumaeva Sh.B., Ginatullina E.N. Quantitative Accounting and Qualitative Characteristics of Phytoplankton in Surface Reservoir of the Bukhara Region // International Journal of Social Science & Interdisciplinary Research. – 2022.

7. Buriyev S.B., Shodmonov F.Q., Esanov H.K. Buxoro viloyatining Dengizko‘l suvlarida mikroskopik suv o‘tlari va yuqori suv o‘simliklarining ko‘payishi // Kronos. – 2021. – №5(55). – B. 4–7.

8. Sharopova Sh.R. Buxoro shahar atrofidagi suv havzalari fito-zooplanktonlarini o‘rganish, ularni ko‘paytirish va baliqchilikda qo‘llash biotexnologiyasi: PhD dissertatsiyasi. – Buxoro, 2022.

9. Amonovich S.N., Muxtorovich Q.A. High Vegetation of Lake Ayagkitma in Bukhara Region and Their Distribution // American Journal of Plant Sciences. – 2022. – Vol. 13. – P. 1373–1380.

10. Bakhshullayeva G.V. Hydrobiology of Some Water Bodies in Bukhara Region // Spanish Journal of Innovation and Integrity. – 2025. – Vol. 43.

11. Sanoyeva X.O. Buxoro viloyati suv havzalarining ekologik holatini baholashda zooplanktonlarning bioindikatorlik xususiyatlari // Universal xalqaro ilmiy jurnal. – 2026. – Jild 3, №9.1. – B. 105–108.

12. Sharopova Sh.R., Nurillayeva G.U. Buxoro viloyati zovur suvlaridagi fitoplanktonlarni aniqlash // Universal xalqaro ilmiy jurnal. – 2026. – Jild 3, №9.1. – B. 109–111.

13. Abdulloyev S.X., Shamsiyev N.A. Buxoro viloyati tabiiy suvliklarida gidrobiotexnologik usullar asosida barqaror ozuqa bazasini shakllantirish imkoniyatlari // Universal xalqaro ilmiy jurnal. – 2026.

Published

2026-10-08

How to Cite

Toshev Hayotjon Muhammedovich, & Usmonova Gulshod Ibrohimovna. (2026). BUXORO VILOYATI SUV HAVZALARI GIDROBIONTLARIDAN QISQICHBAQASIMONLAR (KREVETKALAR)NING EKOLOGIK-PHYSIOLOGIK XUSUSIYATLARI VA BIOINDIKATORLIK AHAMIYATI. JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS, 110(1), 158-163. https://alpharesearchs.com/index.php/new/article/view/5065