ВОСПАЛИТЕЛЬНЫЕ МЕДИАТОРЫ В ДИАГНОСТИКЕ КАРПАЛЬНОГО ТУННЕЛЬНОГО СИНДРОМА: РОЛЬ УЛЬТРАЗВУКОВОГО ИССЛЕДОВАНИЯ И ЭЛЕКТРОНЕЙРОМИОГРАФИИ
Keywords:
Kalit so‘zlar: karpal tunnel sindromi, median nerv, yallig‘lanish mediatorlari, xemokinlar, biomarkerlar, ultratovush tekshiruvi, elektroneyromiografiya.Abstract
Цель. Обобщить данные о роли воспаления в патогенезе карпального туннельного синдрома (КТС), оценить диагностический потенциал воспалительных медиаторов и их место в сопоставлении с ультразвуковым исследованием (УЗИ) и электронейромиографией (ЭНМГ).
Материал и методы. Выполнен нарративный обзор клинических, эпидемиологических и морфологических исследований, систематических обзоров и профессиональных рекомендаций. Целевой поиск и проверку источников проводили с использованием библиографических записей PubMed, полнотекстовых публикаций PubMed Central, сайтов научных журналов и официальных ресурсов CDC/NIOSH и AAOS. Литературный поиск актуализирован 8 октября 2026 г., результаты обобщены посредством критического тематического синтеза.
Результаты. КТС развивается вследствие взаимодействия механической компрессии, микроциркуляторных нарушений, эндоневрального отёка и фиброзного ремоделирования. Иммунные изменения включают нарушения хемокинового профиля и активности ангиогенных и профибротических факторов. Наиболее последовательные ассоциации описаны для CCL2, CCL5, CXCL8, CXCL10, VEGF и TGF-β, результаты для IL-6 и TNF-α зависят от биологического материала и исследуемого исхода. ЭНМГ характеризует функциональное повреждение срединного нерва, а УЗИ выявляет его структурные изменения и анатомические причины компрессии. Независимая диагностическая значимость воспалительных медиаторов и их дополнительная ценность по отношению к клинико-инструментальной оценке остаются недостаточно подтверждёнными.
Заключение. Воспалительные медиаторы представляют интерес прежде всего для патогенетического фенотипирования КТС. Их внедрение в диагностику требует проспективной валидации. Клиническое обследование, ЭНМГ и УЗИ сохраняют определяющее значение при выборе диагностической тактики.
Ключевые слова: карпальный туннельный синдром, срединный нерв, воспалительные медиаторы, хемокины, биомаркеры, ультразвуковое исследование, электронейромиография.
KARPAL TUNNEL SINDROMI DIAGNOSTIKASIDA YALLIG‘LANISH MEDIATORLARI: ULTRATOVUSH TEKSHIRUVI VA ELEKTRONEYROMIOGRAFIYANING O‘RNI
Mirdedayev Sanjar Soyibjonovich¹
E-mail: sanjarmirdedayev@gmail.com
¹Toshkent davlat tibbiyot universiteti 1-klinikasi, Toshkent, O‘zbekiston
Xaydarova Dildora Kadirovna²
²Toshkent davlat tibbiyot universiteti, Toshkent, O‘zbekiston
Annotatsiya
Maqsad. Karpal tunnel sindromi (KTS) patogenezida yallig‘lanishning o‘rniga oid dalillarni umumlashtirish, yallig‘lanish mediatorlarining diagnostik imkoniyatlarini hamda ularning ultratovush tekshiruvi (UTT) va elektroneyromiografiya (ENMG) bilan qiyosiy ahamiyatini baholash.
Material va usullar. Klinik, epidemiologik va morfologik tadqiqotlar, sistematik sharhlar hamda kasbiy tavsiyalar asosida narrativ sharh bajarildi. Manbalarni maqsadli izlash va tekshirishda PubMed bibliografik yozuvlari, PubMed Central to‘liq matnli nashrlari, ilmiy jurnallar saytlari hamda CDC/NIOSH va AAOS rasmiy resurslaridan foydalanildi. Adabiyotlar qidiruvi 2026-yil 8-oktabrda yangilandi, natijalar tanqidiy mavzuviy tahlil asosida umumlashtirildi.
Natijalar. KTS rivojlanishida mexanik kompressiya, mikrosirkulyatsiya buzilishi, endonevral shish va fibroz qayta tuzilish o‘zaro ta’sirlashadi. Immun o‘zgarishlar xemokinlar profili hamda angiogen va profibrotik omillar faolligining buzilishi bilan namoyon bo‘ladi. CCL2, CCL5, CXCL8, CXCL10, VEGF va TGF-β bo‘yicha nisbatan izchil bog‘liqliklar aniqlangan, IL-6 va TNF-α natijalari biologik material hamda baholanayotgan ko‘rsatkichga bog‘liq. ENMG median nervning funksional zararlanishini, UTT esa uning tuzilish o‘zgarishlari va kompressiyaning anatomik sabablarini aniqlaydi. Yallig‘lanish mediatorlarining mustaqil diagnostik ahamiyati va klinik-instrumental baholashga qo‘shimcha qiymati yetarlicha tasdiqlanmagan.
Xulosa. Yallig‘lanish mediatorlari, avvalo, KTSning patogenetik fenotiplarini tavsiflash uchun istiqbollidir. Ularni diagnostikaga joriy etish prospektiv tekshiruvlarda tasdiqlashni talab qiladi. Klinik ko‘rik, ENMG va UTT diagnostik taktikani belgilashda asosiy ahamiyatini saqlaydi.
References
Malakootian M, Soveizi M, Gholipour A, Oveisee M. Pathophysiology, Diagnosis, Treatment, and Genetics of Carpal Tunnel Syndrome: A Review. Cell Mol Neurobiol. 2023,43(5):1817–1831. doi:10.1007/s10571-022-01297-2.
2. Joshi A, Patel K, Mohamed A, Oak S, Zhang MH, Hsiung H, et al. Carpal Tunnel Syndrome: Pathophysiology and Comprehensive Guidelines for Clinical Evaluation and Treatment. Cureus. 2022,14(7):e27053. doi:10.7759/cureus.27053.
3. Dong Y, Zhuang Y, Li L, Li Y, Dai H. Carpal Tunnel Syndrome Diagnosis: A Narrative Review of Complementary Roles of Neuromuscular Ultrasound and Electrodiagnostic Studies. Med Sci Monit. 2026,32:e952034. doi:10.12659/MSM.952034.
4. Walaszek I, Giżewska-Kacprzak K, Grochans S, Rachubińska K, Grochans E, Skonieczna-Żydecka K, et al. Inflammation in Carpal Tunnel Syndrome: A Systematic Review and Meta-Analysis of the Immune Profile. J Clin Med. 2026,15(14):5545. doi:10.3390/jcm15145545.
5. American Academy of Orthopaedic Surgeons. Management of Carpal Tunnel Syndrome: Evidence-Based Clinical Practice Guideline. AAOS, 2024. Adopted May 18, 2024. Available from: AAOS Clinical Practice Guideline, 2024. Accessed October 8, 2026.
6. Baethge C, Goldbeck-Wood S, Mertens S. SANRA—a scale for the quality assessment of narrative review articles. Res Integr Peer Rev. 2019,4:5. doi:10.1186/s41073-019-0064-8.
7. Atroshi I, Gummesson C, Johnsson R, Ornstein E, Ranstam J, Rosén I. Prevalence of carpal tunnel syndrome in a general population. JAMA. 1999,282(2):153–158. doi:10.1001/jama.282.2.153.
8. Luckhaupt SE, Dahlhamer JM, Ward BW, Sweeney MH, Sestito JP, Calvert GM. Prevalence and work-relatedness of carpal tunnel syndrome in the working population, United States, 2010 National Health Interview Survey. Am J Ind Med. 2013,56(6):615–624. doi:10.1002/ajim.22048.
9. Mondelli M, Giannini F, Giacchi M. Carpal tunnel syndrome incidence in a general population. Neurology. 2002,58(2):289–294. doi:10.1212/WNL.58.2.289.
10. Dale AM, Harris-Adamson C, Rempel D, Gerr F, Hegmann K, Silverstein B, et al. Prevalence and incidence of carpal tunnel syndrome in US working populations: pooled analysis of six prospective studies. Scand J Work Environ Health. 2013,39(5):495–505. doi:10.5271/sjweh.3351.
11. Gebrye T, Jeans E, Yeowell G, Mbada C, Fatoye F. Global and Regional Prevalence of Carpal Tunnel Syndrome: A Meta-Analysis Based on a Systematic Review. Musculoskeletal Care. 2024,22(4):e70024. doi:10.1002/msc.70024.
12. Rotaru-Zavaleanu AD, Lungulescu CV, Bunescu MG, Vasile RC, Gheorman V, Gresita A, et al. Occupational Carpal Tunnel Syndrome: a scoping review of causes, mechanisms, diagnosis, and intervention strategies. Front Public Health. 2024,12:1407302. doi:10.3389/fpubh.2024.1407302.
13. Ettema AM, Amadio PC, Zhao C, Wold LE, An KN. A histological and immunohistochemical study of the subsynovial connective tissue in idiopathic carpal tunnel syndrome. J Bone Joint Surg Am. 2004,86(7):1458–1466. doi:10.2106/00004623-200407000-00014.
14. Sandy-Hindmarch O, Molina-Alvarez M, Wiberg A, Furniss D, Schmid AB. Higher densities of T-lymphocytes in the subsynovial connective tissue of people with carpal tunnel syndrome. PLoS One. 2024,19(3):e0300046. doi:10.1371/journal.pone.0300046.
15. Sousa RL, de Moraes VY, Zobiole AF, Nakachima LR, Belloti JC. Diagnostic criteria and outcome measures in randomized clinical trials on carpal tunnel syndrome: a systematic review. Sao Paulo Med J. 2023,141(6):e2022086. doi:10.1590/1516-3180.2022.0086.07022023.
16. Moalem-Taylor G, Baharuddin B, Bennett B, Krishnan AV, Huynh W, Kiernan MC, et al. Immune dysregulation in patients with carpal tunnel syndrome. Sci Rep. 2017,7:8218. doi:10.1038/s41598-017-08123-6.
17. Walaszek I, Schneider-Matyka D, Bosiacki M, Grochans S, Giżewska-Kacprzak K, Grochans E, et al. Divergent Roles of VEGF and TNF-α in Functional Impairment Among Patients with Carpal Tunnel Syndrome. Int J Mol Sci. 2026,27(11):4975. doi:10.3390/ijms27114975.
18. Yang CF, Pu Y, Li L, Guo MG, Feng ZW. Inflammatory cytokines and carpal tunnel syndrome: A causal relationship revealed. Cytokine. 2024,184:156777. doi:10.1016/j.cyto.2024.156777.
19. Zvonickova K, Rhee A, Sandy-Hindmarch O, Furniss D, Wiberg A, Schmid AB. Systemic low-grade C-reactive protein is associated with proximal symptom spread in carpal tunnel syndrome. Pain Rep. 2024,9(3):e1156. doi:10.1097/PR9.0000000000001156.
20. Altunışık E, Tak AZA. Karpal Tünel Sendromunda İnflamasyonun Nötrofil-Lenfosit Oranı, Platelet-Lenfosit Oranı ve Ortalama Platelet Hacmi ile Değerlendirilmesi. The Medical Journal of Mustafa Kemal University. 2020,11(41):103–108. doi:10.17944/mkutfd.790592.
21. Pelosi L, Arányi Z, Beekman R, Bland J, Coraci D, Hobson-Webb LD, et al. Expert consensus on the combined investigation of carpal tunnel syndrome with electrodiagnostic tests and neuromuscular ultrasound. Clin Neurophysiol. 2022,135:107–116. doi:10.1016/j.clinph.2021.12.012.
22. Chen X, Cao J, Lao J, Liu A, Rui J. Evaluation of electrophysiological examinations for the diagnosis of carpal tunnel syndrome. J Orthop Surg Res. 2025,20:680. doi:10.1186/s13018-025-06122-2.
23. Cartwright MS, Hobson-Webb LD, Boon AJ, Alter KE, Hunt CH, Flores VH, et al. Evidence-based guideline: neuromuscular ultrasound for the diagnosis of carpal tunnel syndrome. Muscle Nerve. 2012,46(2):287–293. doi:10.1002/mus.23389.
24. Nam K, Peterson SM, Wessner CE, Machado P, Forsberg F. Diagnosis of Carpal Tunnel Syndrome using Shear Wave Elastography and High-frequency Ultrasound Imaging. Acad Radiol. 2021,28(9):e278–e287. doi:10.1016/j.acra.2020.08.011.
25. Miller LE, Hammert WC, Rekant MS, Fowler JR. Diagnostic Accuracy of Neuromuscular Ultrasound vs. Electrodiagnostic Studies for Carpal Tunnel Syndrome: Systematic Review and Meta-analysis of Paired Accuracy Studies. Hand (N Y). 2025,20(8):1182–1189. doi:10.1177/15589447241278972.