SUN’IY INTELLEKTNING MEHNAT BOZORI VA BANDLIKKA TA’SIRI

Abstract

Annotatsiya: Sun’iy intellektning mehnat bozoriga ta’siri ko‘pincha yo‘qolishi mumkin bo‘lgan kasblar soni orqali baholanadi. Bunday yondashuv kasb tarkibidagi vazifalar o‘zgarishi, yangi ko‘nikmalarga talab va mehnat sharoitlari sifatini yetarlicha hisobga olmaydi. Maqolaning maqsadi sun’iy intellekt, xususan generativ tizimlarning bandlikka ta’sirini vazifalar darajasida tahlil qilish hamda O‘zbekiston mehnat huquqi doirasida yuzaga keladigan masalalarni aniqlashdir. Tadqiqotda xalqaro tashkilotlar ishlari qiyosiy va tizimli tahlil qilindi; O‘zbekistonning mehnat hamda shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risidagi qonunchiligi formal-yuridik usulda o‘rganildi. Natijalar texnologiyaga duchorlik ish o‘rnining albatta qisqarishini anglatmasligini ko‘rsatadi: bir kasb ichida ayrim vazifalar avtomatlashtirilishi, boshqalari esa xodim ishtirokida samaraliroq bajarilishi mumkin. Algoritmik vositalardan foydalanish ishga qabul qilish va mehnat faoliyatini baholashda kamsitish, shaxsga doir ma’lumotlarga ishlov berish va qarorga e’tiroz bildirish masalalarini ham yuzaga keltiradi. Maqolaning ilmiy yangiligi texnologik duchorlik, amaldagi bandlik natijasi va huquqiy oqibatlarni alohida tushunchalar sifatida yagona tahliliy doirada ko‘rib chiqilishidadir. Amaliy jihatdan vazifalarga asoslangan ko‘nikma tahlili, inson nazorati va algoritmik qarorlarni tekshirish bo‘yicha takliflar berildi. Tadqiqot ikkilamchi manbalarga asoslanadi; unda O‘zbekiston bo‘yicha ish o‘rinlari qisqarishi miqdori hisoblanmagan