KOMA VA UNING TURLARI. DIABETIK KOMA
Keywords:
Kalit so‘zlar: Koma, diabetik koma, diabetik ketoatsidoz, giperosmolyar giperglikemik holat, gipoglikemik koma, metabolik atsidoz, giperosmolyalik, ketogenez, elektrolit disbalansi, intensiv terapiya.Abstract
Annotatsiya. Maqolada koma sindromining etiologik tasnifi, patofiziologik mexanizmlari va klinik-diagnostik mezonlari zamonaviy intensiv terapiya nuqtayi nazaridan tahlil qilingan. Koma rivojlanishida bosh miya strukturaviy shikastlanishi, metabolik va toksik omillar, gipoksiya, serebral perfuziyaning buzilishi hamda endokrin-metabolik disbalanslarning o‘rni yoritilgan. Diabetik komalar, xususan diabetik ketoatsidoz, giperosmolyar giperglikemik holat va og‘ir gipoglikemiyaning patogenetik farqlari, klinik kechishi va laborator diagnostikasi ko‘rib chiqilgan. Diabetik ketoatsidozda ketogenez, metabolik atsidoz va suv-elektrolit yo‘qotilishi, giperosmolyar holatda esa og‘ir giperosmolyalik va degidratatsiyaning yetakchi mexanizmlari tahlil qilingan. Davolashda gemodinamik barqarorlikni ta’minlash, suyuqlik-elektrolit muvozanatini korreksiya qilish, insulinoterapiyani nazorat ostida olib borish, kaliy almashinuvini monitoring qilish va serebral asoratlarning oldini olishga asoslangan kompleks intensiv terapiyaning ahamiyati asoslangan.
References
1. Abdullayev M.M. Anesteziologiya va reanimatologiya. Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2018.
2. Aminov A.A. Pediatriya. Toshkent: Tafakkur bo‘stoni, 2019.
3. Bobomuratov T.A., Aminov A.A. Bolalar kasalliklari propedevtikasi. Toshkent: O‘zbekiston faylasuflari milliy jamiyati, 2018.
4. Ismoilov S.I. Bolalar kasalliklari. Toshkent: Yangi asr avlodi, 2020.
5. Karimov X.Ya. Klinik farmakologiya. Toshkent: O‘zbekiston, 2019.
6. Mavlyanov F.Sh. Bolalar jarrohligi va reanimatsiyasi. Toshkent: Fan va texnologiya, 2019.
7. Salimov A.S. Intensiv terapiya va reanimatologiya. Toshkent: Fan va texnologiya, 2018.
8. Tursunov X.X. Anesteziologiya va intensiv terapiya asoslari. Toshkent: Tafakkur, 2020.
9. Glaser N., Fritsch M., Priyambada L., Rewers A., Cherubini V., Estrada S., Wolfsdorf J.I., Codner E. ISPAD clinical practice consensus guidelines 2022: Diabetic ketoacidosis and hyperglycemic hyperosmolar state. Pediatric Diabetes. 2022;23(7):835–856. doi:10.1111/pedi.13406.
10. Umpierrez G.E., Davis G.M., ElSayed N.A., et al. Hyperglycemic Crises in Adults With Diabetes: A Consensus Report. Diabetes Care. 2024;47(8):1257–1275. doi:10.2337/dci24-0032.
11. American Diabetes Association Professional Practice Committee for Diabetes. 14. Children and Adolescents: Standards of Care in Diabetes—2026. Diabetes Care. 2026;49(Supplement_1)–S320. doi:10.2337/dc26-S014.
12. Ершова Е.В., Шляхто Е.В. Интенсивная терапия неотложных состояний в эндокринологии. Москва: ГЭОТАР-Медиа, 2020.
