BOLALARDA O‘TKIR PNEVMONIYA: ETIOLOGIYASI, KLINIK BELGILARI, DIAGNOSTIKASI VA DAVOLASH USULLARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: pnevmoniya, bolalar, o‘tkir respirator infeksiya, bakterial pnevmoniya, virusli pnevmoniya, yo‘tal, isitma, nafas qisilishi, gipoksemiya, diagnostika, antibiotiklar, profilaktika.Abstract
Annotatsiya: O‘tkir pnevmoniya bolalarda uchraydigan muhim infeksion kasalliklardan biri bo‘lib, o‘pka to‘qimasining yallig‘lanishi bilan kechadi. Kasallik viruslar, bakteriyalar va kam hollarda zamburug‘lar tomonidan chaqirilishi mumkin. Bolalarda pnevmoniyaning klinik kechishi yoshga, qo‘zg‘atuvchiga, bolaning immun holatiga va kasallikning og‘irlik darajasiga bog‘liq. Asosiy klinik belgilar qatoriga yo‘tal, isitma, tez-tez nafas olish, nafas qisilishi, holsizlik va ayrim hollarda ko‘krak qafasidagi og‘riq kiradi. Og‘ir pnevmoniyada gipoksemiya va nafas yetishmovchiligi rivojlanishi mumkin. Tashxis klinik belgilar, fizik tekshiruv, pulsoksimetriya va zarur hollarda rentgenologik hamda laborator tekshiruvlar asosida qo‘yiladi. Davolash kasallikning sababiga va og‘irligiga qarab belgilanadi. Bakterial pnevmoniyada antibiotiklar, gipoksemiyada kislorod terapiyasi va boshqa qo‘llab-quvvatlovchi davolash usullari qo‘llanadi. Pnevmoniyaning oldini olishda emlash, to‘g‘ri ovqatlanish, ona suti bilan oziqlantirish va bolani tamaki tutuni hamda boshqa zararli muhit omillaridan himoya qilish muhim ahamiyatga ega.
References
1. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST). Bolalarda 10 yoshgacha pnevmoniya va diareyani boshqarish bo‘yicha qo‘llanma. — Jeneva: JSST, 2024.
2. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST). Bolalarda pnevmoniya: asosiy ma’lumotlar, sabablari, davolash va profilaktikasi. — Jeneva: JSST.
3. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST). Tibbiyot muassasalarida bolalar pnevmoniyasini tasniflash va davolash bo‘yicha yangilangan tavsiyalar. — Jeneva: JSST, 2014.
4. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST). Bolalar shifoxonasida tibbiy yordam ko‘rsatish bo‘yicha cho‘ntak qo‘llanmasi. 2-nashr. — Jeneva: JSST, 2013.
5. Milliy Sog‘liqni Saqlash va Klinik Mukammallik Instituti (NICE). Pnevmoniya: diagnostika va davolash. Klinik qo‘llanma NG250. — London: NICE, 2025–2026.
