MAKTAB DIREKTORINING KASBIY KOMPETENSIYASINI RIVOJLANTIRISHDA REFLEKSIV YONDASHUVNING IMKONIYATLARI

Abstract

Zamonaviy ta’lim muhitida maktab direktorining kasbiy faoliyati murakkab va doimiy o‘zgarib boruvchi jarayon sifatida namoyon bo‘lmoqda. Rahbar kundalik boshqaruv jarayonida turli pedagogik, tashkiliy va ijtimoiy vaziyatlarga duch keladi hamda ularning har biri muayyan qarorlarni talab qiladi. Bunday sharoitda direktorning faqat mavjud bilim va tajribaga ega bo‘lishi yetarli emas. U o‘z faoliyatini tahlil qila olishi, qabul qilgan qarorlarining natijalarini anglay olishi, yuzaga kelgan muammolarning sabablarini aniqlashi va keyingi faoliyatini takomillashtirishga qodir bo‘lishi zarur. Shu nuqtayi nazardan, refleksiv yondashuv maktab direktorining kasbiy kompetensiyasini rivojlantirishning muhim mexanizmlaridan biri sifatida namoyon bo‘ladi.

Refleksiya shaxsning o‘z faoliyati, qarashlari, xatti-harakatlari va qarorlarini anglash hamda tahlil qilish jarayonini ifodalaydi. Kasbiy faoliyatda refleksiya mutaxassisning o‘z tajribasiga tanqidiy va ongli ravishda nazar tashlashi, amalga oshirilgan harakatlarning sabablarini aniqlashi, natijalarni baholashi va kelgusidagi faoliyat uchun tegishli xulosalar chiqarishini anglatadi. Maktab direktori faoliyatida refleksiya boshqaruv qarorlarining sifatini oshirish, professional xatolardan saboq chiqarish va yangi vaziyatlarga moslashish imkonini beradi.

Refleksiv yondashuvni oddiy o‘z-o‘zini baholash bilan tenglashtirib bo‘lmaydi. O‘z-o‘zini baholash ko‘proq shaxsning o‘z faoliyatiga muayyan mezonlar asosida baho berishini anglatadi. Refleksiya esa faoliyatning mazmuni, uning sabablari, qaror qabul qilish jarayoni, boshqa ishtirokchilarning munosabati va yakuniy natijalarini o‘zaro bog‘liq holda tahlil qilishni nazarda tutadi. Shuning uchun refleksiv yondashuv rahbarning nafaqat “nima qildim?” degan savolga, balki “nima uchun bunday qildim?”, “natija qanday bo‘ldi?” va “kelgusida nimani o‘zgartirishim kerak?” kabi savollarga javob izlashini taqozo etadi.