ЮРАК - ҚОН ТОМИР КАСАЛЛИКЛАРИДА ЎЛИМ ҲОЛАТЛАРИНИНГ ТАҲЛИЛИ ВА ПРОФИЛАКТИКАСИ
Keywords:
Калит сўзлар: юрак-қон томир касалликлари, ўлим, леталлик, артериал гипертензия, юрак ишемик касаллиги, инсульт, хавф омиллари, профилактика, эрта ташхислаш, бирламчи тиббий ёрдам.Abstract
Аннотация. Мақолани тайёрлашда Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти (ЖССТ)нинг юрак-қон томир касалликлари (ЮҚТК), гипертония ва юқумли бўлмаган касалликлар бўйича расмий материаллари, шунингдек, Европа кардиология жамиятининг клиник тавсиялари ва профилактика бўйича ҳужжатлари таҳлил қилинди. Адабиётларни таҳлил қилишда касалликларнинг асосий хавф омиллари, эрта ташхислаш, артериал гипертензияни назорат қилиш, турмуш тарзини ўзгартириш ва бирламчи тиббий-санитария ёрдами даражасида профилактика масалаларига эътибор қаратилди. ЮҚТК ўлимга таъсир қилувчи асосий ўзгарувчан омиллар қаторига юқори артериал босим, чекиш, нотўғри овқатланиш, жисмоний фаолликнинг етишмаслиги, семириш, қонда глюкоза ва липидлар миқдорининг ошиши ҳамда алкоголни зарарли истеъмол қилиш киради. ЖССТ маълумотларида хавф омилларини эрта аниқлаш, юқори хавфли беморларни диспансер кузатувига олиш ва самарали даволаш юрак хуружи ҳамда инсультларнинг олдини олишда муҳим экани таъкидланган.
References
1. World Health Organization. Cardiovascular diseases (CVDs). WHO Fact Sheet, 31 July 2025.
2. World Health Organization. Noncommunicable diseases. WHO Fact Sheet, 25 September 2025.
3. World Health Organization. Global report on hypertension: The race against a silent killer. Geneva: WHO; 2023.
4. World Health Organization. HEARTS: Technical package for cardiovascular disease management in primary health care: Risk-based CVD management. Geneva: WHO; 2020.
5. World Health Organization. HEARTS: Technical package for cardiovascular disease management in primary health care: Tool for the development of a consensus protocol for treatment of hypertension. Geneva: WHO; 2021.
6. Visseren F.L.J., Mach F., Smulders Y.M., et al. 2021 ESC Guidelines on cardiovascular disease prevention in clinical practice. European Heart Journal. 2021.
7. McEvoy J.W., McCarthy C.P., Bruno R.M., et al. 2024 ESC Guidelines for the management of elevated blood pressure and hypertension. European Heart Journal. 2024.
8. World Health Organization. WHO Mortality Database: Cardiovascular diseases. WHO.
