SUN’IY INTELLEKT VA IJTIMOIY TAFAKKURNING TRANSFORMATSIYASI: BILIM ISHLAB CHIQARISH, QAROR QABUL QILISH VA AXBOROTGA MUNOSABATNING YANGI SHAKLLARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: raqamli jamiyat, ijtimoiy tafakkur, sun’iy intellekt, raqamli transformatsiya, algoritmlashuv, bilim ishlab chiqarish, epistemologiya, inson agentligi, qaror qabul qilish, algoritmik tavsiya, axborot, tanqidiy tafakkur, raqamli savodxonlik, inson va sun’iy intellekt munosabati.Abstract
Annotatsiya. Mazkur maqolada raqamli jamiyat sharoitida sun’iy intellekt texnologiyalarining ijtimoiy tafakkur shakllanishi va transformatsiyasiga ta’siri falsafiy-ijtimoiy nuqtayi nazardan tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy e’tibori sun’iy intellektning bilim ishlab chiqarish, axborotni qayta ishlash, qaror qabul qilish hamda insonning axborotga munosabatini o‘zgartirishdagi roliga qaratilgan. Raqamli texnologiyalarning rivojlanishi natijasida inson tafakkuri endilikda faqat ijtimoiy tajriba, bevosita muloqot va an’anaviy bilim manbalari orqali emas, balki algoritmik tizimlar, raqamli platformalar va sun’iy intellekt vositalari bilan o‘zaro ta’sir jarayonida ham shakllanmoqda.
References
1. Soqiev X. Raqamli jamiyat ijtimoiy-madaniy reallik sifatida // Falsafa va Huquq jurnali. – 2026. – №4. – B. 129–131.
2. Absobirov S. Q. Raqamli jamiyatda innovatsion faoliyatni takomillashtirishning ijtimoiy-falsafiy tamoyillari: falsafa fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati. – 2024.
3. Nazarov M. Raqamli jamiyat sharoitida ong transformatsiyasining falsafiy jihatlari // Maktabgacha va maktab ta’limi jurnali. – 2026. – №6.
4. O‘ktamova D. Raqamli jamiyatda yoshlarning axloqiy qiyofasini shakllantirish ijtimoiy tamoyillari // Yosh olimlar. – 2025. – №28. – B. 52–53.
5. Qilichev F. Raqamli jamiyat sharoitida ekologik tafakkur va ijtimoiy transformatsiya // Falsafa va Huquq jurnali. – 2026. – №4. – B. 146–148.
6. Shermuhammedova N. A. Gnoseologiya – bilish nazariyasi. – Toshkent: Nosir, 2011.
7. Yusupov E. Falsafa asoslari. – Toshkent: Universitet, 2017.
8. Castells M. The Rise of the Network Society. – Oxford: Blackwell, 2000.
9. Toffler A. The Third Wave. – New York: Bantam Books, 1980.
10. UNESCO. Recommendation on the Ethics of Artificial Intelligence. – Paris: UNESCO, 2021.
11. OECD. AI Principles. – OECD, 2024.
12. Pagliari M., Chambon V., Berberian B. What is new with Artificial Intelligence? Human–agent interactions through the lens of social agency // Frontiers in Psychology. – 2022. – Vol. 13.
13. Penner R., Artamonov D., Dydrov A., Tikhonova S. et al. Beyond human agency: exploring the social and legal subjectivity of artificial intelligence // Humanities and Social Sciences Communications. – 2026. – Vol. 13.
14. Josifović S., Noller J. Agency and alignment: toward a normative architecture for human–AI interaction // AI & SOCIETY. – 2026. – Vol. 41.
15. Rodrigues T. V. The Apt Curation Model: An Epistemic Virtue Theory of AI-Assisted Authorship // Philosophy & Technology. – 2026. – Vol. 39.
