PARETO PRINSIPI (80/20 QOIDASI) VA UNING IQTISODIY SAMARADORLIGI CHEKLANGAN RESURSLAR SHAROITIDA OPTIMAL BOSHQARUV VA STRATEGIK TAHLIL MODELLARI
Keywords:
Kalit so'zlar: Pareto prinsipi, 80/20 qoidasi, resurslar cheklanganligi, iqtisodiy samaradorlik, makroiqtisodiyot, ABC tahlili, Delay, Delete, strategik menejment.Abstract
Annotatsiya: Ushbu maqolada iqtisodiyot va menejment sohasidagi eng fundamental qonuniyatlardan biri — Pareto prinsipi (80/20 qoidasi) atroflicha tahlil qilinadi. Maqolaning maqsadi cheklangan resurslar (vaqt, kapital, energiya) sharoitida tizim unumdorligini oshirishning universal mexanizmlarini ko'rsatishdan iborat. Tadqiqot davomida Vilfredo Paretoning empirik kuzatuvlari, qoidaning matematik tabiati hamda zamonaviy biznes modellarida qo'llanilishi o'rganildi. Ayniqsa, korxonalarda yo'qotishlarni kamaytirishga xizmat qiluvchi "Delay" va "Delete" strategiyalari va makroiqtisodiy energiya samaradorligi tizimlari tahlil qilindi. Maqola yakunida resurslarni taqsimlashda nomutanosiblik qonuniyatlarini tushunish barqaror iqtisodiy o'sishning asosi ekanligi isbotlangan.
References
1. Samuelson, P. A., & Nordhaus, W. D. (2009). Economics (19th ed.). McGraw-Hill Irwin. (Resurslar tanqisligi va optimallashtirish nazorati).
2. Juran, J. M. (1951). Quality Control Handbook. McGraw-Hill. (Pareto prinsipining sifat nazorati va ishlab chiqarishda ommalashishi).
3. Pareto, V. (1896). Cours d'économie politique. Université de Lausanne. (Daromadlar taqsimoti va boylik assimetriyasi bo'yicha fundamental tadqiqot).
4. Koch, R. (1998). The 80/20 Principle: The Secret to Achieving More with Less. Currency Doubleday. (80/20 qoidasining biznes va tizimli tahlildagi amaliy talqini).
5. Drucker, P. F. (1967). The Effective Executive. Harper & Row. (Vaqtni boshqarishda "Delay" va "Delete" tamoyillari).
6. Christopher, M. (2016). Logistics & Supply Chain Management. Financial Times Prentice Hall. (ABC tahlili va mijozlar segmentatsiyasi qonuniyatlari).
