ARZONLIKDAN XAVFSIZLIK SARI: GLOBAL TA’MINOT ZANJIRLARINING DIVERSIFIKATSIYASI VA "DE-RISKING" STRATEGIYASI
Keywords:
Kalit so‘zlar: Iqtisodiy xavfsizlik, de-risking, deglobalizatsiya, regionalizatsiya, ta’minot zanjiri, friend-shoring, near-shoring, savdo urushlari, iqtisodiy suverenitet.Abstract
Annotatsiya: Ushbu maqolada global geo-siyosiy keskinliklar, savdo urushlari va epidemiologik inqirozlar fonida xalqaro savdo tizimining transformatsiyasi tahlil qilinadi. Ko‘p yillar davomida global iqtisodiyotni boshqargan "maksimal arzonlik va samaradorlik" tamoyilining "iqtisodiy xavfsizlik va barqarorlik" (De-risking) modeliga almashinishi o‘rganilgan. Maqolada globalizatsiya jarayonlarining regionalizatsiyaga ko‘chishi, shuningdek, "Friend-shoring" va "Near-shoring" kabi yangi iqtisodiy tushunchalar xalqaro ta’minot zanjirlari misolida ko‘rib chiqiladi hamda O‘zbekiston iqtisodiyoti uchun strategik imkoniyatlar asoslab beriladi.
References
1. Baldwin, R. (2016). The Great Convergence: Information Technology and the New Globalization. Harvard University Press.
2. Christopher, M. (2016). Logistics & Supply Chain Management. Pearson UK. (Ta’minot zanjirlari samaradorligi va inqirozlari haqida fundamental darslik).
3. European Commission. (2023). An European Economic Security Strategy. European Union Policy Report, Brussels. (Yevropa Ittifoqining De-risking bo‘yicha rasmiy hujjati).
4. Gereffi, G. (2020). What does the COVID-19 pandemic teach us about global value chains? The case of medical supplies. Journal of International Business Policy, 3(3), 287-301.
5. IMF. (2023). Geoeconomic Fragmentation and the Future of Multilateralism. International Monetary Fund Staff Discussion Notes, Washington, DC.
6. Yellen, J. (2022). Speech on Global Economy and Economic Security at the Atlantic Council. US Department of the Treasury. (Friend-shoring atamasini rasmiy muomalaga kiritgan nutq).
7. World Economic Forum. (2024-2025). The Global Risks Report (Economic Security and Supply Chain Resilience editions). Geneva: WEF.
8. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni. «O‘zbekiston — 2030» strategiyasi to‘g‘risida (Tashqi iqtisodiy faoliyat va eksport salohiyatini diversifikatsiya qilish yo‘nalishlari).
9. O‘zbekiston Respublikasi Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi hisobotlari. (2025-2026). Xorijiy investitsiyalarni jalb qilish va eksport yo‘nalishlarini diversifikatsiyalash dasturlari.
10. Transport vazirligi tahliliy ma’lumotnomasi. (2026). Markaziy Osiyoda yangi geo-iqtisodiy transport koridorlarini barpo etish istiqbollari va xavfsizlik tahlili.
