BUG‘DOY YETISHTIRISHNING IQTISODIY SAMARADORLIGINI INNOVATSION OMILLAR ASOSIDA OSHIRISH
Keywords:
Kalit so‘zlar: bug‘doy yetishtirish, iqtisodiy samaradorlik, innovatsion omillar, hosildorlik, resurs tejash, sug‘orish texnologiyalari, davlat qo‘llab-quvvatlashi, raqamli qishloq xo‘jaligi, agrotexnologiyalar, oziq-ovqat xavfsizligi.Abstract
Annotatsiya. Ushbu maqolada bug‘doy yetishtirishning iqtisodiy samaradorligini innovatsion omillar asosida oshirish masalalari tahlil qilinadi. Bug‘doy O‘zbekiston qishloq xo‘jaligi uchun strategik ahamiyatga ega bo‘lib, mamlakat oziq-ovqat xavfsizligi va iqtisodiy barqarorligini ta’minlashda muhim rol o‘ynaydi. Maqolada xalqaro va mahalliy olimlarning bug‘doy yetishtirish samaradorligini oshirish bo‘yicha tadqiqotlari sharhi keltirilgan. Shuningdek, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2026 yil 8 maydagi PF-82-son “Paxta va bug‘doy yetishtiruvchilarni moliyaviy qo‘llab-quvvatlashning qo‘shimcha chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmoni talablari asosida bug‘doy yetishtiruvchilarni davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlash mexanizmlari o‘rganilgan. Tadqiqotda bug‘doy yetishtirish samaradorligiga ta’sir etuvchi asosiy innovatsion omillar — ilg‘or sug‘orish texnologiyalari, resurs tejovchi agrotexnologiyalar, yuqori hosildor navlar, raqamli qishloq xo‘jaligi vositalari va davlat tomonidan moliyaviy qo‘llab-quvvatlash choralari tahlil qilingan. Xulosa sifatida bug‘doy yetishtirishda innovatsion omillardan kompleks foydalanish orqali iqtisodiy samaradorlikni oshirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
References
1. Devkota K.P., Devkota M., Boboev H., Juraev D., Dilmurodov S., Sharma R.C. Data-Driven Agronomic Solutions to Close Wheat Yield Gaps and Achieve Self-Sufficiency in Uzbekistan // Agricultural Systems. – Elsevier BV, 2025. – P. 104291. – Scopus, Web of Science.
2. Shukurov O., Rasulov S., Kodirov A., Karimov H., Hamdamov J., Norbutayeva B., Azimova N., Attri P., Shiratani M., Guo L., Razzokov J. Cold Atmospheric Plasma for Eco-Friendly Wheat Production: Regional Case Studies From Uzbekistan // Plasma Processes and Polymers. – Accepted/In press, 2025. – DOI: 10.1002/ppap.70093.
3. A novel, ridged enlarging lateral space drip irrigation pattern (ReDiP) for high-yield and WUE spring wheat in Xinjiang, China // ScienceDirect, 2025.
4. Economic Analysis of AI-Driven Resource Efficiency in Sustainable Agriculture in Iraq // Online Library Wiley, 2026.
5. Optimizing wheat fertilizer placement through lateral distance and row configuration for enhanced yield, profitability, and nitrogen use efficiency // Plant and Soil – Springer, 2026.
6. Residue retention and soil matric potential-based irrigation improve productivity, energy efficiency and profitability of wheat (Triticum aestivum) // ICAR, 2026.
7. Adilov A.A., Rizoyev U.R. O‘zbekistonda bug‘doy yetishtirishning ekonometrik tahlili // RAQAMLI DUNYO: MATEMATIK VA INFORMATIK YONDASHUVLAR Respublika ilmiy-uslubiy konferensiyasi, 2025. – DOI: 10.71337/inlibrary.uz.science-research.65158.
8. Mirzayev B.B. Bug‘doy yetishtirishda iqtisodiy samaradorlik va resurslardan samarali foydalanish // CyberLeninka, Toshkent irrigatsiya va qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti. – UDK 631.15:338.43(575.1).
9. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Paxta va bug‘doy yetishtiruvchilarni moliyaviy qo‘llab-quvvatlashning qo‘shimcha chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmoni, 2026 yil 8 may, PF-82-son // LexUz. – https://lex.uz.
10. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “G‘alla yetishtirish va sotishda erkin raqobatni ta’minlaydigan bozor tamoyillarini joriy etish to‘g‘risida”gi Hujjati // LexUz.
11. FAO. Uzbekistan Country Brief – 2026 yil 14-iyul // BMT Oziq-ovqat va qishloq xo‘jaligi tashkiloti. – https://www.fao.org/giews/countrybrief/country.jsp?lang=en&code=UZB.
12. Prezident Shavkat Mirziyoyevning Andijon viloyati ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishi va 2026 yilgi ustuvor vazifalar bo‘yicha yig‘ilishi materiallari // O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti matbuot xizmati, 2026 yil 12-fevral. – https://president.uz.
13. Uzbekistan bets on epigenetics to boost yields and food security // AgNavigator, 2026. – https://www.agnavigator.com.
14. World Bank Unveils Roadmap to Modernize Pakistan Wheat Sector and Boost Farmer Income // PakBanker, 2026.
15. O‘zbekistonda bug‘doy importiga ehtiyoj borligi e’lon qilindi // Anhor.uz, 2026. – https://anhor.uz.
