RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA OLIY TA’LIM MUASSASALARINI BOSHQARISHNING NAZARIY-METODOLOGIK ASOSLARI

Authors

  • O‘lmasxo‘jayev Zoirxo‘ja Abbos o‘g‘li Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: raqamli iqtisodiyot; sun’iy intellekt; oliy ta’lim muassasasi; adaptiv boshqaruv; iqtisodiy model; institutsional iqtisodiyot; inson kapitali; raqamli transformatsiya

Abstract

Annotatsiya. Maqolada raqamli iqtisodiyot sharoitida sun’iy intellekt texnologiyalari asosida oliy ta’lim muassasalarini boshqarishning nazariy-metodologik asoslari tizimli tahlil qilingan. Tadqiqotning maqsadi endogen o‘sish, inson kapitali, texnologiyani qabul qilish va institutsional iqtisodiyot nazariyalarini umumlashtirish asosida OTMlarni adaptiv boshqarishning yaxlit kontseptual bazasini shakllantirishdan iborat. Tadqiqot metodologiyasi sifatida monografik tahlil, qiyosiy tahlil, tizimli yondashuv, abstraksiyalash va umumlashtirish usullaridan foydalanilgan, shuningdek O‘zbekiston Respublikasining raqamli iqtisodiyot va oliy ta’limni rivojlantirishga oid me’yoriy-huquqiy hujjatlari kontent-tahlil qilingan. Natijada raqamli iqtisodiyot sharoitida OTM boshqaruvining to‘rt darajali (institutsional-huquqiy, raqamli-texnologik, moliyaviy-iqtisodiy, inson kapitali) kontseptual arxitekturasi ishlab chiqildi hamda tadqiqotda qo‘llaniladigan asosiy tushunchalarning muallif ta’riflari taklif etildi. Xulosa qilib aytish mumkinki, mavjud xorijiy tadqiqotlar OTM boshqaruvida raqamlashtirish va sun’iy intellektning alohida jihatlarini o‘rgangan, biroq rivojlanayotgan iqtisodiyotlar, jumladan O‘zbekiston sharoiti uchun yaxlit adaptiv iqtisodiy model hali ishlab chiqilmagan, bu esa keyingi tadqiqotlar uchun ilmiy-amaliy zaruriyatni belgilaydi.

References

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI

Me’yoriy-huquqiy hujjatlar

1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi “2022–2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”gi PF-60-son Farmoni.

2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktabrdagi PF-6079-son “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmoni.

3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 14-oktabrdagi PQ-358-son “Sun’iy intellekt texnologiyalarini 2030-yilga qadar rivojlantirish strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi Qarori.

4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 8-oktabrdagi PF-5847-son “O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi Farmoni.

Adabiyotlar

[1]. Bucea-Manea-Țoniș R., Kuleto V., Gudei S.C.D., Lianu C., Lianu C., Ilić M.P., Păun D. Artificial Intelligence Potential in Higher Education Institutions Enhanced Learning Environment in Romania and Serbia // Sustainability. – 2022. – Vol. 14, No. 10. – Art. 5842.

[2]. Quy V.K., Thanh B.T., Chehri A., Linh D.M., Tuan D.A. AI and Digital Transformation in Higher Education: Vision and Approach of a Specific University in Vietnam // Sustainability. – 2023. – Vol. 15, No. 14. – Art. 11093.

[3]. Alqurni J. Sustainable adoption of artificial intelligence and the Metaverse in higher education: an environmental, social, and governance-based analysis of pedagogical innovation and perceived student learning outcomes // Frontiers in Artificial Intelligence. – 2026. – Vol. 9. – Art. 1738730.

[4]. Nazyrova A., Miłosz M., Bekmanova G., Omarbekova A., Aimicheva G., Kadyr Y. The Digital Transformation of Higher Education in the Context of an AI-Driven Future // Sustainability. – 2025. – Vol. 17, No. 22. – Art. 9927.

[5]. Zhao J., Li Q., Chen J. The Impacts of the Digital Economy on the Development of Higher Education in China // Sustainability. – 2025. – Vol. 17, No. 24. – Art. 11266.

[6]. Romer P.M. Endogenous technological change // Journal of Political Economy. – 1990. – Vol. 98, No. 5. – P. S71-S102.

[7]. Schultz T.W. Investment in human capital // The American Economic Review. – 1961. – Vol. 51, No. 1. – P. 1-17.

[8]. Davis F.D. Perceived usefulness, perceived ease of use, and user acceptance of information technology // MIS Quarterly. – 1989. – Vol. 13, No. 3. – P. 319-340.

[9]. Venkatesh V., Morris M.G., Davis G.B., Davis F.D. User acceptance of information technology: Toward a unified view // MIS Quarterly. – 2003. – Vol. 27, No. 3. – P. 425-478.

[10]. Akerlof G.A. The market for “lemons”: Quality uncertainty and the market mechanism // The Quarterly Journal of Economics. – 1970. – Vol. 84, No. 3. – P. 488-500.

[11]. Ng A., Cheung C.F. Economics of AI and Sustainability in Industry 5.0: Quest for Entrepreneurial and Organizational Intelligence Under Creative Destruction // Sustainability. – 2026. – Vol. 18, No. 12. – Art. 6086.

[12]. Leal Filho W., Ribeiro P.C.C., Mazutti J., Salvia A.L., Marcolin C.B., Borsatto J.M.L.S., Sharifi A., Sierra J., Luetz J., Pretorius R., Trevisan L.V. Using artificial intelligence to implement the UN sustainable development goals at higher education institutions // International Journal of Sustainable Development & World Ecology. – 2024. – Vol. 31, No. 6. – P. 1-16.

[13]. Alfaleh M. Sustainable AI-Driven Assessment in Higher Education: A Systematic Review of Fairness, Transparency, Pedagogical Innovation, and Governance // Sustainability. – 2026. – Vol. 18, No. 2. – Art. 785.

[14]. Alsebai Mohamed M.M., Henni M.D., Alsayed Sorour N.A. Integrating Digital and AI-Driven Productivity into National Accounts: A Systemic Analysis of Economic Impacts in Emerging and Advanced Economies // Sustainability. – 2026. – Vol. 18, No. 2. – Art. 878.

[15]. United Nations Department of Economic and Social Affairs. E-Government Survey 2024: Accelerating digital transformation for sustainable development. – New York: UN DESA, 2024.

Foydalanilgan veb-saytlar ro‘yxati

[16]. www.lex.uz – O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi.

[17]. www.publicadministration.un.org – Birlashgan Millatlar Tashkiloti Davlat boshqaruvi bo‘limi (E-Government Development Index).

[18]. www.gov.uz/oz/edu – Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi.

Published

2026-07-26

How to Cite

O‘lmasxo‘jayev Zoirxo‘ja Abbos o‘g‘li. (2026). RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA OLIY TA’LIM MUASSASALARINI BOSHQARISHNING NAZARIY-METODOLOGIK ASOSLARI. JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS, 105(1), 84-94. https://alpharesearchs.com/index.php/new/article/view/3792