ILK O‘RTA ASRLARDA MARKAZIY OSIYODA DAVLATCHILIKNING SHAKLLANISHI VA RIVOJLANISHI (XORAZM, XIONIYLAR, KIDARIYLAR, EFTALIYLAR VA TURK XOQONLIGI) HAMDA IJTIMOIY IQTISODIY MUNOSABATLARNING YANGILANISH JARAYONI (ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ, 2026)
Ushbu maqolada ilk o‘rta asrlarda Markaziy Osiyo mintaqasida davlatchilik tizimining shakllanishi, evolyutsiyasi va ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlarning yangilanish jarayonlari kompleks tadqiq etilgan. Tadqiqot davomida hududda hukmronlik qilgan Xorazm afrigiylari, xioniylar, kidariylar, eftaliylar va Turk xoqonligi kabi siyosiy tuzilmalarning davlatchilik an’analari, boshqaruv tizimi hamda o‘zaro geosiyosiy aloqalari tahlil qilingan. Mazkur sulolalar va ko‘chmanchi-o‘troq qabilalar integratsiyasi natijasida qadimgi ijtimoiy-siyosiy tuzumning inqirozi hamda yangi ilk feodal munosabatlarining qaror topishi tizimli ravishda yoritilgan. Shuningdek, davrning harbiy-siyosiy siljishlari fonida ichki va xalqaro savdoning o‘sishi, yer egaligining yangi shakllari shakllanishi hamda mulkiy tabaqalanish jarayonlari arxiv manbalari va arxeologik ma'lumotlar qiyosiy tahlili asosida ko‘rsatib berilgan. Maqola ilk o‘rta asrlar Sharq davlatchiligi taraqqiyot bosqichlarini va transformatsion jarayonlarni chuqurroq anglashda muhim amaliy ahamiyatga ega.
Keywords: Ilk o‘rta asrlar, Markaziy Osiyo, Xorazm, Xioniylar, Kidariylar, Eftaliylar, Turk xoqonligi, davlatchilik evolyutsiyasi, ilk feodalizm, ijtimoiy-iqtisodiy transformatsiya.