KIBERXAVFSIZLIKDA SUNʼIY INTELLEKT: BANK TIZIMLARIDAGI FIRGARLIKLARNI (FRAUD DETECTION) ANIQLASH (ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ, 2026)
Maqolada bank-moliya sohasidagi kiber-tahdidlarning zamonaviy ko‘rinishlari va ularga qarshi kurashishda sun’iy intellekt (SI) hamda mashinali o‘rganish (ML) texnologiyalarini qo‘llash masalalari tadqiq etilgan. Bank tizimlarida firbgarlik harakatlarini (fraud detection) real vaqt rejimida aniqlashning an’anaviy qoidalarga asoslangan (rule-based) tizimlari kamchiliklari ko‘rib chiqilib, SIga asoslangan intellektual modellarining afzalliklari ekonometrik va algoritmik jihatdan tahlil qilingan. Shuningdek, maqolada neyron tarmoqlari va anomaliyalarni skanerlash usullari yordamida moliya tizimini himoya qilish mexanizmlari yoritilgan bo‘lib, milliy bank tizimini kiber-firbgarlikdan saqlash bo‘yicha ilmiy-amaliy takliflar ilgari surilgan.
Keywords: Kiberxavfsizlik, Sun’iy intellekt, Bank tizimi, Firbgarlikni aniqlash (Fraud detection), Mashinali o‘rganish, Anomaliyalar tahlili, Neyron tarmoqlari, Tranzaksiyalar xavfsizligi.