(untitled) (ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ, 2026)
Ushbu maqolada og‘ir vakuum gazoylini (VGO) Al-Co-Mo va Al-Ni Mo katalizatorlari ishtirokida gidrotozalash jarayonining fizik-kimyoviy qonuniyatlariva katalitik ko‘rsatkichlari tadqiq etilgan. Tajribalar davomida xomashyo tarkibidagi geteroatomli (oltingugurt, azot) birikmalar, og‘ir metallar (Ni, V) va koks qoldig‘ining jarayon samaradorligiga hamda katalizator faolligiga ta’siri tizimli tahlil qilindi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, optimal texnologik parametrlarda (harorat 340 380 °C, bosim 3.5–5.0 MPa, vodorod sarfi 400–600 \(m^3/m^3\)) vakuum gazoyli tarkibidagi oltingugurt miqdori boshlang‘ich 2,7% dan 0,10–0,20% gacha kamayib, gidrooltingugurtsizlantirish samaradorligi 98,5–99,8% ni tashkil etdi. Jarayon yakunida xomashyoning zichligi va Konradson bo‘yicha kokslanish ko‘rsatkichlari sezilarli darajada pasayishi, og‘ir metallarning esa 60–70% qismi tizimdan ajratilishi aniqlandi. Shuningdek, politsiklik aromatik uglevodorodlarning gidrogenlanishi hisobiga monoaromatik birikmalar miqdori 10–18% oralig‘ida ortishi kuzatildi. Olingan natijalar sintez qilingan katalizatorlarning xizmat muddati 11000–12000 soat atrofida ekanligini ko‘rsatib, Euro V-VI ekologik standartlariga mos keluvchi katalitik kreking xomashyosini olish imkonini beradi.