Modern education and development -The journal is directed to the publication of scientific, methodical, methodical and artistic articles and theses related to the fields of science
IMOM AL-MOTURIDIY YODGORLIK MAJMUASI: TARIX, ME'MORCHILIK VA E'TIQOD TUTASHGAN MASKAN
Ushbu makolada Samarqand shahridagi Imom Abu Mansur al-Moturidiy maqbarasining tarixiy ahamiyati, me'moriy uslubi va islom madaniyati rivojidagi o'rni tahlil qilinadi. Moturidiylik ta'limotining asoschisi xotirasiga bag'ishlab barpo etilgan ushbu yodgorlik majmuasining qayta tiklanish tarixi va uning bugungi kundagi ziyorat turizmidagi mavqeyi yoritib berilgan. Maqola Movarounnahr me'morchilik an'analari hamda allomaning ma'naviy merosiga qiziquvchi tadqiqotchilar va keng kitobxonlar ommasiga mo'ljallangan.
Imom al-Moturidiy, Moturidiy maqbarasi, Samarqand, Chokardiza qabristoni, Movarounnahr me'morchiligi, islom me'morchiligi, ziyorat turizmi, ma'naviy meros, Sharq renessansi.
SHOXI ZINDA MEʼMORIY MAJMUASI: TEMURIYLAR DAVRI KOSHINCHILIK SANʼATINING YUKSAK NAMUNASI
Ushbu maqolada Samarqand shahridagi eng nodir meʼmoriy obidalardan biri boʻlmish Shoxi Zinda ansamblining tashkil topish tarixi, uning shakllanish bosqichlari hamda oʻziga xos meʼmoriy uslubi tahlil qilinadi. Majmua tarkibidagi Qusam ibn Abbos maqbarasi va Temuriylar davriga oid koshinkor maqbaralarning badiiy va doʻzanlik bezaklari yoritib berilgan. Shuningdek, maqolada Shoxi Zinda ansamblining Oʻrta Osiyo meʼmorchilik sanʼatidagi tutgan oʻrni hamda undagi koshinchilik va sopolsozlik mahorati tarixiy manbalar va meʼmoriy dalillar asosida bayon etiladi.
Shoxi Zinda, Samarqand, Temuriylar meʼmorchiligi, Qusam ibn Abbos, koshinchilik, ganchkorlik, meʼmoriy ansambl, Islom sanʼati, maqbara, moviy koshinlar.
TEMURIYLAR DAVRI MEʼMORCHILIK DURDONASI: SAROYMULKXONIM MAQBARASI MEʼROSINING TAHLILI
Ushbu maqolada Temuriylar davrining yirik jamoat va davlat arbobi, Amir Temur bosh xotini — Saroymulkxonim (Bibi Xonim) hayoti hamda uning nomi bilan bogʻliq meʼmoriy majmualar, xususan, Saroymulkxonim maqbarasi atroflicha tahlil qilinadi. Ishda maqbaraning qurilish tarixi, meʼmoriy tuzilishi, bezak uslublari va uning Samarqand shahrining shaharsozlik tizimidagi oʻrni yoritilgan. Shuningdek, davr yozma manbalari va arxeologik maʼlumotlar asosida ushbu meʼmoriy obidaning bugungi kundagi saqlanganlik holati hamda madaniy meros sifatidagi qimmati ochib beriladi.
Saroymulkxonim, Bibi Xonim, Amir Temur, Temuriylar davri meʼmorchiligi, Samarqand obidalari, maqbara, islom meʼmorchiligi, koshinsozlik, madaniy meros.
AMIR TEMUR MAQBARASINING ME’MORIY TUZILISHI VA UNING MARKAZIY OSIYO KOSHINCHILIK SAN’ATIDAGI AHAMIYATI
Ushbu maqolada Markaziy Osiyo me’morchiligining noyob durdonasi — Amir Temur maqbarasi (Go‘ri Amir)ning barpo etilish tarixi va shakllanish bosqichlari yoritilgan. Maqola davomida 1403-yilda Muhammad Sultonning to‘satdan vafot etishi, uning xotirasiga atab sakkiz yoqli binoning qurilishi hamda keyinchalik Mirzo Ulug‘bek davrida maqbaraning to‘liq yakunlanishi bilan bog‘liq tarixiy tafsilotlar tahlil qilinadi.
Amir Temur maqbarasi, Go‘ri Amir, Muhammad Sulton, Mirzo Ulug‘bek, Samarqand, sakkiz yoqli bino, daxma, Temuriylar davri me’morchiligi
O‘ZBEK TILIDA TARZ SEMANTIKASINING MORFOLOGIK IFODA VOSITALARI
Maqolada o‘zbek tilida tarz semantikasining morfologik ifoda vositalari funksional-semantik yondashuv asosida tahlil qilindi. Kuzatish davomida morfologik birliklarning tarz ma’nosini shakllantirish, nutq jarayonidagi o‘rni aniqlandi. Xususan, affiksal vositalar, fe’l shakllari hamda ularning grammatik-semantik imkoniyatlari kontekstual hamda kommunikativ jihatdan tahlil qilindi. Morfologik shakllar orqali yuzaga keladigan semantik nozikliklar, subyektiv baho va pragmatik ma’no qatlamlari funksioanl-semantik maydon nazariyasi asosida tizimli tasniflandi. O‘zbek tilshunosligida tarz semantikasini kompleks yondashuv asosida o‘rganish imkoniyatini kengaytiradi. Maqolada o‘zbek tilida tarz ma’nosini ifodalovchi morfologik vositalar tahlil qilinib, ularning tarz funksional-semantik maydonida tutgan o‘rni va semantik yuklamasi aniqlandi.
tarz, morfologik vosita, funksional-semantik yondashuv, maydon, affiksal vositalar, fe’l shakllari.
YANGI O‘ZBEKISTON DAVRIDA AHOLI BANDLIGINI TA’MINLASH VA ISHSIZLIKNI OLDINI OLISHGA QARATILGAN ISLOHOTLAR
Mazkur maqolada Yangi O‘zbekiston sharoitida aholi bandligini ta’minlash va ishsizlikni qisqartirish bo‘yicha amalga oshirilayotgan islohotlarning samaradorligi tahlil qilingan. PF-21-son Farmonida belgilangan ustuvor yo‘nalishlarning mehnat bozorini rivojlantirishdagi ahamiyati ilmiy asosda yoritilgan. Tadqiqotda tizimli, qiyosiy va statistik tahlil metodlaridan foydalanilgan. Natijada barqaror bandlikni ta’minlashning ustuvor yo‘nalishlari hamda amaliy takliflar ishlab chiqilgan.
bandlik, ishsizlik, mehnat bozori, Yangi O‘zbekiston, iqtisodiy islohotlar, kambag‘allikni qisqartirish, inson kapitali, kasb-hunar, raqamli iqtisodiyot, mehnat resurslari.
“METROLOGIYA VA STANDARTLASHTIRISH” FANINI O‘QITISHDA ZAMONAVIY PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISH METODIKASINI TAKOMILLASHTIRISH
Maqolada “Metrologiya va standartlashtirish” fanini o‘qitishda zamonaviy pedagogik texnologiyalardan foydalanish va ularni takomillashtirish masalalari yoritilgan. Fanni o‘qitishda interfaol metodlar, muammoli ta’lim, loyiha usuli, amaliy mashg‘ulotlar hamda raqamli ta’lim vositalaridan foydalanishning didaktik imkoniyatlari tahlil qilingan. Shuningdek, zamonaviy pedagogik texnologiyalar asosida talabalarning mustaqil fikrlashi, amaliy ko‘nikmalari va kasbiy kompetensiyalarini rivojlantirishga yo‘naltirilgan metodik tavsiyalar ishlab chiqilgan.
metrologiya, standartlashtirish, pedagogik texnologiyalar, interfaol metodlar, muammoli ta’lim, amaliy mashg‘ulot, kasbiy kompetensiya, ta’lim samaradorligi.
МЕТОДИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ ИЗУЧЕНИЯ ЗАРУБЕЖНОЙ ЛИТЕРАТУРЫ В 5 КЛАССЕ
В статье рассматриваются методические особенности изучения зарубежной литературы в 5 классе. Особое внимание уделяется отбору художественных произведений, соответствующих возрастным и познавательным особенностям учащихся, а также эффективным методам и приёмам работы с текстом. Анализируются возможности использования выразительного чтения, беседы, пересказа, проблемных вопросов, творческих заданий и сравнительного анализа в процессе изучения произведений зарубежных авторов. Определяется роль зарубежной литературы в развитии читательской компетенции, нравственных качеств, воображения и интереса школьников к чтению. Подчёркивается необходимость сочетания традиционных и интерактивных методов обучения, обеспечивающих активное восприятие художественного текста учащимися 5 класса.
зарубежная литература, 5 класс, методика обучения, художественный текст, читательская компетенция, методы обучения, приёмы работы, выразительное чтение, творческие задания, литературное образование.
TARIX — KELAJAK XARITASI: O‘TMISH SABOQLARIDAN ERTANGI KUN BUNYODIGA
Ushbu maqolada tarixni o‘rganish bilan o‘quvchining kelajakdagi kasb tanlovi o‘rtasidagi tabiiy bog‘liqlik haqida fikr yuritiladi. Tarixiy shaxslar hayoti, ularning izlanishlari va jamiyatga qo‘shgan hissasi yoshlarni o‘z qiziqish va qobiliyatlarini yaxshiroq anglashga undashi mumkin. Jahon adabiyoti qahramonlari misolida esa mehnat, mas’uliyat, mustaqil fikrlash va insonning jamiyatdagi o‘rni kabi masalalar kasbiy yo‘nalish bilan bog‘lanadi. Maqolada maktab maslahatchisining o‘quvchini tinglash, uning kuchli tomonlarini aniqlash, iste’dodini qo‘llab-quvvatlash va kasb tanlash jarayonida yo‘l ko‘rsatishdagi amaliy vazifalariga ham alohida e’tibor qaratiladi.
Tarix, kelajak, kasb tanlash, kasbga yo‘naltirish, maktab maslahatchisi, o‘quvchi, qiziqish, qobiliyat, jahon adabiyoti, tarixiy xotira, motivatsiya, kasbiy kompetensiya.
Ushbu ilmiy maqolada chlamydia trachomatis — jinsiy yo‘l bilan yuqadigan infeksion kasallik bo‘lib, u homiladorlik paytida ayol va uning homilasi uchun jiddiy xavf tug‘diradi.Xlamidiya ko‘pincha simptomlarsiz kechadi, bu esa uni erta aniqlashni qiyinlashtiradi. Ushbu maqola xlamidiyaning homiladorlik va homilaga salbiy ta’sirini o‘rganadi.Xlamidiya tug‘ruq davomida ona orqali homilaga yuqishi mumkin. Bu bolada pnevmoniya, kon’yunktivit (ko‘z infeksiyasi) kabi asoratlarga olib kelishi mumkin.Yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda o‘sishning kechikishi va past tana vazni xavfi mavjud. Xlamidiya infeksiyasi homiladorlik davomida bir nechta muammolarga olib kelishi mumkin.Homilador ayollarni muntazam skrining va jinsiy yo‘l bilan yuqadigan kasalliklar uchun testlar o‘tkazish.Xlamidiyaning davolanishi uchun antibiotiklardan foydalanish. Maqolada xlamidiyaning salbiy ta’sirlarini kamaytirish uchun erta tashxis qo‘yish va davolashning ahamiyati ta’kidlanadi.Unga qo‘shimcha ravishda, jinsiy tarbiya va xavfsiz jinsiy munosabatlarni targ‘ib qilish ham muhim.
Chlamydia trachomatis, skrining,jinsiy yo‘l bilan yuqadigan infeksiya (STI),homiladorlikda xavflar,erta tug‘ruq,homilaning tushishi,amniotik suyuqlik infektsiyasi,homilaga ta’sir,yangi tug‘ilgan chaqaloqda pnevmoniya,kon’yunktivit (ko‘z infeksiyasi),past tana vazni,xlamidiya davolash,antibiotiklar,skrining va tibbiy tekshiruvlar,homiladorlikdagi jinsiy tarbiya,xavfsiz jinsiy munosabatlar.
“YOSH KUTUBXONACHILAR” RESPUBLIKA ILMIY-AMALIY FORUMI VA “INNOVATSION LOYIHALAR” TANLOVI KELAJAK KUTUBXONASINI BIRGA QURUVCHI YOSH KUTUBXONACHILARLARNI BIR MAQSAD YO”LIDA BIRLASHTIRDI
Ushbu maqolada "Yosh kutubxonachilar" VI Respublika ilmiy-amaliy forumi va uning doirasida tashkil etilgan "Innovatsion loyihalar" tanlovi, library quiz, qiziqarli sport bellashuvlari haqida so‘z boradi. Forum va tanlovning asosiy maqsadi — axborot-kutubxona sohasini zamonaviy yondashuvlar negizida rivojlantirish, yosh mutaxassislarning innovatsion g‘oyalari hamda istiqbolli loyihalarini amaliyotga joriy etishni rag‘batlantirish, shuningdek, sohadagi yangi yosh iste’dodlarni kashf etishdan iborat.
yosh kutubxonachilar, axborot-kutubxona sohasi, library quiz, innovatsion loyihalar, tanlov, ilmiy-amaliy forum, rivojlanish, IFLA, Voices of Ancient Termiz, integrartsiya, Open Access, iste’dodlarni qo‘llab-quvvatlash.
JAHON SAVDO TASHKILOTIGA A’ZO BO‘LISH JARAYONIDA O‘ZBEKISTON BOJXONA-HUQUQIY TARTIBGA SOLISH TIZIMINI XALQARO STANDARTLARGA MUVOFIQLASHTIRISH
Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasining Jahon savdo tashkilotiga (JST) a’zo bo‘lish jarayonida bojxona-huquqiy tartibga solish tizimini xalqaro standartlarga muvofiqlashtirishning huquqiy va institutsional jihatlari tadqiq etiladi. Mavzuning dolzarbligi shundaki, JSTga a’zolik milliy bojxona qonunchiligini ko‘p tomonlama bitimlarning murakkab majmuasiga — bojxona qiymatini aniqlash to‘g‘risidagi bitim (GATT-1994ning VII moddasi), Savdoni osonlashtirish to‘g‘risidagi bitim (TFA), Savdodagi texnik to‘siqlar (TBT), Sanitariya va fitosanitariya choralari (SPS), Kelib chiqish qoidalari hamda Yuklashdan oldingi tekshiruv to‘g‘risidagi bitimlarga — muvofiqlashtirishni talab qiladi. Tadqiqotda funksional, qiyosiy, tizimli va rasmiy-huquqiy tahlil usullaridan foydalangan holda O‘zbekiston bojxona tizimining hozirgi holati baholanadi, JST intizomlariga nisbatan mavjud nomuvofiqliklar aniqlanadi hamda TFAning 10.4-moddasiga muvofiq Milliy yagona darcha tizimini joriy etishning xalqaro tajribasi o‘rganiladi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, muvofiqlashtirishning asosiy yo‘nalishlari — bojxona qiymatini JST talablariga mos aniqlashga o‘tish, rasmiylashtiruv jarayonlarini raqamlashtirish va unifikatsiya qilish, dastlabki qaror hamda bojxona auditini joriy etish, xavflarni boshqarish tizimini mustahkamlash va integratsiyalashgan Milliy yagona darchani barpo etishdir. Mavrikiy, Shvetsiya, Niderlandiya, AQSh, Singapur va Koreya Respublikasi tajribasining qiyosiy tahlili bunday islohotlar rasmiylashtiruv vaqti va tranzaksion xarajatlarni sezilarli qisqartirishini, savdo hajmi va shaffoflikni esa oshirishini ko‘rsatadi. Muallif bojxona-huquqiy bazani bosqichma-bosqich, xalqaro shartnomalarga tayangan holda modernizatsiya qilish O‘zbekistonning JSTga muvaffaqiyatli a’zo bo‘lishi va milliy iqtisodiyot raqobatbardoshligining zaruriy sharti degan xulosaga keladi.
Jahon savdo tashkiloti; bojxona-huquqiy tartibga solish; xalqaro standartlar; savdoni osonlashtirish to‘g‘risidagi bitim; milliy yagona darcha; bojxona qiymati; muvofiqlashtirish
BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARINING KOMMUNIKATIV KOMPETENSIYASINI SHAKLLANTIRISHDA RAQAMLI TA’LIM RESURSLARIDAN FOYDALANISHNING METODIK IMKONIYATLARI
Mazkur tezisda boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida kommunikativ kompetensiyani shakllantirish jarayonida raqamli ta’lim resurslaridan foydalanishning pedagogik va metodik imkoniyatlari tadqiq etiladi. Zamonaviy ta’lim muhitida o‘quvchining faqat nazariy bilimlarni egallashi emas, balki o‘z fikrini izchil, mantiqan asoslangan va kommunikativ vaziyatga muvofiq ifodalay olishi muhim kompetensiyaviy natija sifatida qaraladi. Shu nuqtayi nazardan, raqamli ta’lim resurslarining o‘quvchilarni dialogik va monologik nutq faoliyatiga jalb etish, mustaqil fikrlashini faollashtirish, savol-javob, muhokama, tavsiflash, izohlash va xulosa chiqarish jarayonlarini tashkil etishdagi imkoniyatlari tahlil qilinadi. Shuningdek, raqamli topshiriqlarni kommunikativ vaziyatlar asosida loyihalashtirish, individual va hamkorlikdagi faoliyatni uyg‘unlashtirish hamda o‘quvchilarning nutqiy faolligini bosqichma-bosqich rivojlantirish metodikasi yoritiladi.
boshlang‘ich ta’lim, kommunikativ kompetensiya, raqamli ta’lim resurslari, nutqiy faoliyat, kommunikativ vaziyat, dialogik nutq, monologik nutq, interaktiv topshiriq, raqamli pedagogika, kompetensiyaviy yondashuv.
XIX–XX АSR OʼZBEK AN’ANAVIY LIBOSLARIDA JIYAKNING BADIIY XUSUSIYATLARI
Mazkur maqolada XIX-XX asrlarga oid o‘zbek an’anaviy liboslarining bezagi bo‘lgan jiyak muzey kolleksiyalari asosida tadqiq etiladi. Unda jiyakning tayyorlanish usullari, naqshinkor bezatilishi va liboslarda qo‘llanilishi ko‘rib chiqiladi. O‘zbekiston amaliy san’at va hunarmandchilik tarixi davlat muzeyi kolleksiyasi materiallari misolida O‘zbekiston badiiy to‘qimachiligi an’analaridagi jiyakning texnologik, badiiy hamda hududiy xususiyatlari ochib beriladi.
ko‘ylak, chopon, kamzol, zex, sherozi, jiyakdo‘kon, xandasaviy, jonona, jonona, islimi, bodom, irmoq, lyureks.
ABDULLA QAHHOR HIKOYALARIDA AYTILMAGAN MA’NONING BADIIY FUNKSIYASI
Ushbu maqolada Abdulla Qahhor hikoyalarida bevosita aytilmagan, biroq sukut, qisqa javob, tugallanmagan nutq, imo-ishora va badiiy detal orqali anglashiladigan ma’nolarning vazifasi o‘rganiladi. Tadqiqotning asosiy materiali sifatida “O‘g‘ri”, “Bemor”, “Anor”, “Dahshat” va “Mayiz yemagan xotin” hikoyalari tanlandi. Maqolada aytilmagan ma’no oddiy psixologik holat sifatida emas, balki matnning mazmunini kengaytiruvchi badiiy vosita sifatida talqin qilinadi. Qahhorning ixcham hikoyachilik usulida qahramonning aytmagan gapi ko‘pincha uning aytgan gapidan ko‘ra kuchliroq ma’no anglatishi ko‘rsatiladi. Shuningdek, bunday usul orqali qo‘rquv, chorasizlik, uyat, ichki norozilik, ijtimoiy bosim va kinoya kabi ma’nolar yuzaga kelishi tahlil qilinadi. Maqolaning ilmiy yangiligi Qahhor hikoyalaridagi sukut va nutqiy tanaffuslarni yagona “aytilmagan ma’no” tushunchasi doirasida birlashtirib o‘rganish bilan belgilanadi.
Abdulla Qahhor, hikoya, aytilmagan ma’no, sukut, dialog, nutqiy tanaffus, badiiy detal, psixologizm, kinoya.
MINTAQA IQTISODIYOTINI BARQAROR RIVOJLANTIRISHDA KLASTERLASH MEXANIZMINI NAZARIY ASOSLARI
Mazkur maqolada mintaqa iqtisodiyotini barqaror rivojlantirishda klasterlashning nazariy va metodologik asoslari tahlil qilingan. Klaster yondashuvining mintaqaning iqtisodiy salohiyatini oshirish, innovatsion faoliyatni rag'batlantirish, ishlab chiqarish va xizmat ko'rsatish tarmoqlari o'rtasidagi kooperatsiyani mustahkamlashdagi o'rni yoritilgan. Shuningdek, klasterlashning asosiy tamoyillari, kontseptual asoslari hamda hududlarning raqobatbardoshligini oshirishga ta'siri ilmiy jihatdan asoslab berilgan.
mintaqa iqtisodiyoti, barqaror rivojlanish, klasterlash, klaster siyosati, innovatsiyalar, hududiy rivojlanish, raqobatbardoshlik, kooperatsiya, iqtisodiy samaradorlik.
MINTAQA TARMOQLARARO KLASTERLARNING ISHLAB CHIQARISH KO‘RSATKICHLARI TAHLILI
MINTAQA IQTISODIYOTINI BARQAROR RIVOJLANTIRISHDA KLASTERLASHNING XORIJ TAJRIBALARI VA UNI O‘ZBEKISTONGA QO‘LLASH IMKONIYATLARI
ADAPTIV TA’LIM MUHITINI TASHKIL ETISHNING DIDAKTIK TAMOYILLARI
Mazkur maqolada adaptiv ta’lim muhitini tashkil etishning didaktik tamoyillari zamonaviy raqamli transformatsiya, ta’limni personalizatsiyalash va sun’iy intellekt texnologiyalarini o‘quv jarayoniga integratsiyalash nuqtai nazaridan tahlil qilingan. Adaptiv ta’lim muhitining an’anaviy elektron ta’lim muhitidan farqli xususiyatlari ochib berilib, uning talabaning individual ehtiyojlari, tayyorgarlik darajasi, o‘zlashtirish sur’ati va ta’lim natijalariga muvofiq dinamik tarzda o‘zgarib borishi asoslangan.
adaptiv ta’lim, adaptiv ta’lim muhiti, didaktik tamoyil, sun’iy intellekt, personalizatsiya, diagnostika, individual ta’lim trayektoriyasi, mustaqil ta’lim, qayta aloqa, refleksiya, learning analytics.
ANALYZING THE LINGUISTIC VALUE AND REAL-WORLD RELEVANCE OF TEXTS IN GAMIFIED CALL TOOLS
Gamified Computer-Assisted Language Learning (CALL) applications such as Duolingo, Kahoot!, and WordBricks have become a dominant format for informal foreign-language study, yet the linguistic and communicative quality of the texts they present to learners is rarely scrutinized as closely as their motivational design. This article examines two interrelated properties of texts used in gamified CALL tools: their linguistic value (lexical, grammatical, and discourse-level well-formedness) and their real-world relevance (authenticity and transferability to genuine communicative situations). Based on a review of the CALL and gamification literature, the study develops a two-dimensional evaluative framework and applies it to findings reported for widely studied gamified applications. Results show that achievement-oriented game elements (points, streaks, badges, leaderboards) are the most consistently implemented feature across gamified CALL tools, while the content itself is disproportionately weighted toward isolated vocabulary and sentence-level items rather than connected, socially situated discourse. The discussion situates these findings within the broader debate on authenticity in foreign-language materials and proposes design and pedagogical recommendations for narrowing the gap between gamified engagement and linguistically authentic input.
gamification, Computer-Assisted Language Learning (CALL), text authenticity, linguistic value, real-world relevance, Duolingo.
IKKINCHI JAHON URUSHINING MARKAZIY OSIYO XALQLARI TAQDIRIGA TA'SIRI
Maqolada Ikkinchi jahon urushi yillarida O'zbekiston xalqining front orti tomondagi faoliyati, urush davrida evakuatsiya qilingan aholiga ko'rsatilgan mehr-shafqat hamda urushning ijtimoiy-iqtisodiy oqibatlari tarixiy manbalar asosida tahlil qilinadi. Shuningdek, urush qatnashchilari xotirasini abadiylashtirish borasidagi zamonaviy davlat siyosati yoritiladi. Tadqiqot O'zbekiston xalqining urush yillaridagi jasorati va insonparvarligini ilmiy jihatdan asoslaydi.
Ikkinchi jahon urushi, safarbarlik, mehnat jasorati, evakuatsiya, Shoahmad Shomahmudov, Xotira va qadrlash kuni, orqa tomon.
SOVET DAVRI REPRESSIYALARI VA O'ZBEKISTON ZIYOLILARI TAQDIRI
Maqolada 1920-1930-yillarda O'zbekistonda amalga oshirilgan sovet repressiya siyosatining sabablari, bosqichlari va oqibatlari tarixiy manbalar asosida tahlil qilinadi. Jadidchilik harakati namoyandalari, davlat va madaniyat arboblarining fojiali taqdiri, shuningdek mustaqillik yillarida tarixiy adolatni tiklash jarayoni yoritiladi. Tadqiqot repressiya siyosatining millat intellektual salohiyatiga yetkazgan zararini ilmiy jihatdan asoslaydi.
repressiya, qatag'on, jadidchilik, Fitrat, Cho'lpon, Katta terror, xalq dushmani, tarixiy adolat.
AMIR TEMUR DAVLAT BOSHQARUV TIZIMINING AHAMIYATI
Maqolada Amir Temur tomonidan tashkil etilgan davlat boshqaruv tizimining asosiy tamoyillari, uning tuzilishi va faoliyat mexanizmlari tahlil qilinadi. Markaziy hokimiyat va devonlar tizimi, harbiy-ma'muriy boshqaruv, iqtisodiy siyosat hamda diplomatik faoliyat masalalari 'Temur tuzuklari' asari asosida yoritiladi. Tadqiqot Amir Temur davlatchilik tajribasining zamonaviy davlat boshqaruvi uchun ham ahamiyatli ekanligini ko'rsatadi.
Amir Temur, Temur tuzuklari, davlat boshqaruvi, devon, o'nlik tizim, Sohibqiron, diplomatiya, Movarounnahr
IPAK YO'LI VA UNING MARKAZIY OSIYO SIVILIZATSIYASIGA TA'SIRI
Ushbu maqolada Buyuk Ipak yo'lining Markaziy Osiyo sivilizatsiyasi rivojiga ko'rsatgan ta'siri tarixiy-tahliliy nuqtai nazardan yoritilgan. Maqolada Ipak yo'lining paydo bo'lishi, uning asosiy yo'nalishlari, iqtisodiy, madaniy, diniy va ilmiy sohalardagi ahamiyati, shuningdek uning zamonaviy davrdagi merosi tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari Ipak yo'lining mintaqa taraqqiyotidagi hal qiluvchi omil bo'lganligini ko'rsatadi.
Buyuk Ipak yo'li, Markaziy Osiyo, Sug'd savdogarlari, Samarqand, karvon yo'llari, madaniy almashinuv, Sharq Renessansi, Yangi Ipak yo'li.
COGNITIVE-PRAGMATIC MECHANISMS OF ALLUSION IN ENGLISH AND UZBEK LITERARY DISCOURSE
The present article examines allusion as a cognitive-pragmatic mechanism of intertextuality in English and Uzbek literary discourse. Allusion is treated not merely as a stylistic ornament but as a complex cognitive operation that activates a precedent text a “source frame” stored in the reader’s long-term memory and blends it with the immediate co-text, generating emergent, inferential meaning that neither structure carries on its own. Drawing on frame semantics, the theory of conceptual integration (blending), and the Moscow school’s theory of precedent phenomena, the study identifies and compares the cognitive mechanisms and pragmatic functions of allusion in a corpus of English and Uzbek literary prose. The results show that the underlying cognitive operations frame activation, conceptual blending, and presupposition triggering are universal and language-independent, while the cognitive base from which allusions are drawn is culturally specific: English allusive strategy relies predominantly on the Judeo-Christian and Greco-Roman canon and on Shakespeare, whereas Uzbek allusive strategy is grounded in classical Eastern poetry (above all Alisher Navoiy and the wider Persian-Tajik tradition), Qur’anic and Sufi sources, and national folklore. This asymmetry of cognitive bases is shown to have direct consequences for literary interpretation, cross-cultural pragmatics, and, in particular, for literary translation, where it produces systematic “culture bumps” requiring conscious compensatory strategies.
allusion, intertextuality, cognitive pragmatics, precedent phenomena, conceptual blending, frame semantics, literary discourse, translation, English, Uzbek.
ПАРЛАМЕНТСКАЯ ДИПЛОМАТИЯ УЗБЕКИСТАНА И ТУРЦИИ В 2017-2026 ГГ: НАПРАВЛЕНИЯ И МЕХАНИЗМЫ ВЗАИМОДЕЙСТВИЯ.
В статье рассматривается развитие парламентских связей между Узбекистаном и Турцией в 2017-2026 гг. Здесь основное внимание уделено тому, как именно парламенты двух стран взаимодействуют между собой .В статье показано, что за этот период парламентские отношения стали более регулярными и организованными и постепенно превратились в один из важных механизмов развития стратегического партнерства между двумя государствами
парламентская дипломатия, Узбекистан, Турция, Олий Мажлис, стратегическое партнерство, межпарламентское сотрудничество.
SUV XO‘JALIGI VA MELIORASIYA TORMOG‘IDA FAVQULLODDA VAZIYATLARNING OLDINI OLISH
Ushbu maqolada suv xo‘jaligi va meliorasiya tarmog‘ida yuzaga keladigan favqulodda vaziyatlarni oldini olish bo‘yicha zamonaviy usullar, profilaktik chora-tadbirlar hamda sohadagi ilg‘or tajribalar tahlil qilinadi. Suv inshootlari, irrigatsiya tizimlari va meliorativ maydonlarda tez-tez uchraydigan suv toshqinlari, yerlarning sho‘rlanishi, suv zaxiralarining ifloslanishi, gidrotexnika inshootlarining avariya holatlari kabi muammolar chuqur tahlil qilinadi. Shuningdek, favqulodda vaziyatlarni oldini olishda monitoring tizimlari, texnologik nazorat, moddiy-texnika ta’minotini mustahkamlash, inson omilining o‘rni, ekologik xavfsizlikka doir tadbirlar ham yoritilib, milliy va xalqaro tajriba asosida taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan. Maqolada profilaktika va tayyorgarlik bosqichlari, zamonaviy bilim, texnika va informatika yutuqlarining muhim ahamiyati, jamiyat va davlat organlarining hamkorligi kabi asosiy jihatlar keng ochib beriladi.
Suv xo‘jaligi, meliorasiya, favqulodda vaziyat, monitoring, profilaktika, irrigatsiya, gidrotexnika inshootlari, sho‘rlanish, ekologik xavfsizlik, texnik nazorat, yechimlar.
CHEKKA HUDUDLARDA KICHIK BIZNESNI RIVOJLANTIRISHNING TASHKILIY-IQTISODIY MEXANIZMLARINI TAKOMILLASHTIRISH (FARG‘ONA VILOYATI MISOLIDA)
Ushbu maqolada Farg‘ona viloyati misolida chekka hududlarda kichik biznesni rivojlantirishning tashkiliy-iqtisodiy mexanizmlarini takomillashtirish masalalari chuqur ilmiy tahlil qilingan. Mavzuning nazariy-uslubiy asoslari mahalliy va xorijiy tadqiqotchilarning ishlari misolida yoritilib, viloyatning ijtimoiy-iqtisodiy salohiyati rasmiy statistik ma’lumotlar asosida baholangan. Kichik biznesni qo‘llab-quvvatlashning institutsional, moliyaviy va infratuzilmaviy mexanizmlari tizimli tarzda ko‘rib chiqilib, ularning samaradorligini oshirish yuzasidan ilmiy asoslangan takliflar ishlab chiqilgan.
Kichik biznes, tashkiliy-iqtisodiy mexanizm, chekka hududlar, Farg‘ona viloyati, institutsional yondashuv, moliya-kredit mexanizmi, kichik sanoat zonasi, klasterlashtirish, hududiy rivojlantirish, tadbirkorlik muhiti.
THE IMPACT OF ARTIFICIAL INTELLIGENCE ON ENGLISH LANGUAGE
This paper examines the recent and drastic changes to global education by means of the increasing use of AI to teach students of all ages and skill levels. Automated tools, machine learning platforms, and conversational voice assistants have changed how students practice listening, reading, writing and speaking for different purposes, ranging from specific test preparation to everyday use, outside the traditional classroom. Despite the numerous personalized, round-the-clock learning opportunities these technological advancements offer, they also introduce serious challenges regarding academic integrity and the loss of genuine human interaction. This paper explores both the primary advantages and critical disadvantages that come with integrating AI into English language acquisition, arguing that while AI is a great supplementary tool, it cannot replace the essential role of human educators.
АЙРИМ ХОРИЖИЙ ДАВЛАТЛАР ЖИНОЯТ ҚОНУНЧИЛИГИДА ОЗОДЛИКДАН МАҲРУМ ҚИЛИШ БИЛАН БОҒЛИҚ БЎЛМАГАН ЖАЗОЛАРНИ ҚЎЛЛАШ
Айрим хорижий давлатлар жиноят қонунчилигида озодликдан маҳрум қилиш билан боғлиқ бўлмаган жазоларни қўллашнинг самарадорлигини ошириш орқали улар озодликдан маҳрум қилишнинг муқобили бўлиб хизмат қилишига эришиши муҳимдир [1] . [1] Уголовно-исполнительное право: Учебник / Под ред. И.В.Шмарова. – М., 1998. – С. 13.