RAQAMLI TOʻLOVLAR VA NAQD PULSIZ IQTISODIYOT: OʻZBEKISTON MISOLIDA STATISTIK TAHLIL
Keywords:
raqamli toʻlovlar, naqd pulsiz iqtisodiyot, bank kartalari, terminal toʻlovlari, UzQR, moliyaviy inklyuziya, oʻrtacha yillik oʻsish, imkoniyatlar nisbati.Abstract
Maqolada Oʻzbekistonda raqamli toʻlovlar va naqd pulsiz hisob-kitoblarning soʻnggi yillardagi rivoji Markaziy bank ma'lumotlari va tahliliy hisobotlar asosida oʻrganilgan. Statistik tahlil toʻrt usulda olib borildi: oʻrtacha yillik oʻsish sur'ati (CAGR) hisobi, toʻlov oqimlari tarkibidagi ulushlarni solishtirish, terminal aylanmasi oʻsishini kartalar soni va ulardan foydalanish jadalligiga ajratish hamda ijtimoiy guruhlar oʻrtasidagi tafovutlarni imkoniyatlar nisbati (odds ratio) bilan baholash. Natijalarga koʻra, bank kartalari orqali amalga oshirilgan operatsiyalar hajmi 2021–2025 yillarda taxminan besh baravar oshgan, naqd pulsiz karta toʻlovlarining nominal YaIMga nisbati esa taxminan 25 foizdan 72 foizga yetgan. 2025 yilda oʻsishning yarmidan biroz koʻprogʻi kartalar sonining koʻpayishidan kelgan boʻlsa, 2026 yilning dastlabki yetti oyida oʻsishning uchdan ikki qismidan koʻprogʻi kartadan foydalanish jadalligining ortishiga toʻgʻri keladi. Shu bilan birga, raqamli toʻlovlardan foydalanishda ta'lim, bandlik va hudud boʻyicha sezilarli tafovutlar saqlanib qolmoqda.
References
