O‘ZBEKISTONDA KAMBAG‘ALLIKNI QISQARTIRISHNING STATISTIK TAHLILI

Abstract

Maqolada O‘zbekistonda kambag‘allik darajasining 2021–2025-yillardagi dinamikasi, hududiy tafovutlar, aholining umumiy daromadlari hamda bandlik ko‘rsatkichlari statistik usullar yordamida tahlil qilinadi. Tadqiqotning axborot bazasini O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasining SIAT ma’lumotlari va Jahon bankining 2026-yilda e’lon qilingan kambag‘allik va tenglik bo‘yicha baholashi tashkil etadi. Dinamik qatorlar, mutlaq o‘zgarish, nisbiy o‘zgarish, o‘rtacha yillik o‘sish sur’ati (geometrik o‘rtacha), hududiy taqqoslash (o‘rtacha, mediana, variatsiya koeffitsienti) va juft korrelyatsiya usullaridan foydalanildi. Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, kambag‘allik darajasi 17,0 foizdan 5,8 foizgacha tushgan, ya’ni 11,2 foiz punktga yoki boshlang‘ich darajaga nisbatan qariyb 65,9 foizga kamaygan. Aholining nominal umumiy daromadlari qariyb 2,06 baravar (iste’mol narxlari indeksi bo‘yicha taxminiy real hisobda qariyb 1,43 baravar), bandlik darajasi esa 3,5 foiz punktga oshgan. 2025-yilda hududlar bo‘yicha kambag‘allik darajasi 3,5 foizdan 6,7 foizgacha bo‘lib, eng yuqori ko‘rsatkich eng pastidan taxminan 1,9 baravar katta. Natijalar ko‘rsatkichlar o‘rtasidagi bir vaqtdagi o‘zgarishni ko‘rsatadi, biroq ular o‘z-o‘zidan sababiy bog‘liqlikni isbotlamaydi. Maqolada statistik natijalar talqini, metodik cheklovlar va amaliy tavsiyalar keltiriladi.