ADRON TERAPIYASI: FIZIKA VA TIBBIYOT CHORRAHASIDAGI ZARRACHALAR TEZLATGICHI

Abstract

Ushbu tadqiqot ishida zamonaviy tibbiy fizika va yuqori energiyalar fizikasining eng istiqbolli yo‘nalishlaridan biri hisoblangan adron terapiyasi (proton va og‘ir ionlar radioterapiyasi) har tomonlama tahlil qilinadi. An’anaviy foton nurlanishidan farqli o‘laroq, zaryadlangan og‘ir zarrachalarning modda (biologik to‘qima) bilan o‘zaro ta’sir mexanizmlari, xususan, energiya yutilishining fazoviy taqsimotini belgilovchi Bregg cho‘qqisi (Bragg Peak) effekti chuqur o‘rganilgan. Maqolada adron dastalarini hosil qilish va boshqarishda qo‘llaniladigan zamonaviy zarrachalar tezlatgichlari — siklotron, sinkrotron va sinxrosiklotronlarning tarkibiy qismlari hamda muhandislik xususiyatlari yoritilgan. Shuningdek, nurlanishning radiobiologik samaradorligi (RBE) va chiziqli energiya uzatish (LET) ko‘rsatkichlari, o‘smani qatlamli skanerlash (Pencil Beam Scanning) tizimlari hamda global onkologik amaliyotdagi klinik afzalliklari tizimli tahlil etilgan. Maqola yakunida texnologiyaning iqtisodiy jihatlari va kelajakdagi rivojlanish tendensiyalari (FLASH va plazma-lazer tezlatgichlari) muhokama qilinadi.