RAQAMLI MAHSULOTLARNI YARATISH VA ULARDAN FOYDALANISHGA OID XALQARO SHARTNOMALARNI HUQUQIY TARTIBGA SOLISH

Abstract

Maqolada raqamli mahsulotlarni (dasturiy ta’minot, SaaS, mobil ilovalar, raqamli kontent va bulutli xizmatlar) yaratish va ulardan foydalanishga oid xalqaro shartnomalarning fuqarolik-huquqiy tabiati, ularga qo‘llaniladigan huquqni aniqlash mexanizmlari hamda O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligidagi tartibga solish holati tadqiq etilgan. Tadqiqotning maqsadi raqamli mahsulotga oid transchegaraviy shartnomalarni tartibga solishdagi huquqiy nomuvofiqliklarni aniqlash va ularni bartaraf etish yo‘llarini asoslashdan iborat. Qiyosiy-huquqiy, normativ-huquqiy, tizimli tahlil va kontent-tahlil metodlari asosida Fuqarolik kodeksining 1036, 1037, 1180, 1189–1190-moddalari, “Elektron tijorat to‘g‘risida”gi va “Mualliflik huquqi va turdosh huquqlar to‘g‘risida”gi qonunlar Yevropa Ittifoqining 2019/770-sonli Direktivasi, “Rim I” Reglamenti, WIPO va UNCITRAL hujjatlari bilan solishtirildi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, milliy qonunchilikda intellektual mulk huquqlari uchun lex loci protectionis tamoyili (1180-modda) va litsenziya shartnomasi uchun litsenziar huquqi (1190-modda) mustahkamlangan bo‘lsa-da, SaaS va bulutli xizmatlar, iste’molchi ishtirokidagi raqamli shartnomalar hamda shartnoma statuti va mutlaq huquq statutining chegarasi bo‘yicha aniq kollizion qoidalar mavjud emas. Maqolada Fuqarolik kodeksi va “Elektron tijorat to‘g‘risida”gi Qonunga kiritilishi lozim bo‘lgan beshta aniq taklif asoslab berilgan. Tadqiqot natijalaridan Fuqarolik kodeksining yangi tahririni tayyorlashda va raqamli mahsulotlar eksporti bo‘yicha shartnomaviy amaliyotda foydalanish mumkin.