MILLIY ORNAMENTLARNING GEOMETRIK VA KOMPOZITSION TUZILISHI
Keywords:
milliy ornament, geometrik tuzilish, kompozitsiya, naqsh, simmetriya, ritm, modul, proporsiya, transformatsiya, raqamli dizayn, amaliy san’at, milliy identitet.Abstract
Mazkur maqolada milliy ornamentlarning geometrik va kompozitsion tuzilishi, ularning shakllanish qonuniyatlari hamda zamonaviy dizayn jarayonidagi transformatsion imkoniyatlari tadqiq etiladi. Milliy ornamentlar xalqning tarixiy xotirasi, estetik qarashlari, tabiatni idrok etishi va ramziy tafakkurini aks ettiruvchi muhim badiiy-madaniy hodisa sifatida qaraladi. Tadqiqotda ornamentning geometrik elementi, modul, ritm, simmetriya, takrorlanish, proporsiya, muvozanat, kontrast va markaziy-kompozitsion tuzilish kabi kategoriyalar asosida tahlil qilinadi. O‘zbek amaliy san’atida uchraydigan islimiy, girih, geometrik va o‘simliksimon naqshlarning kompozitsion qurilishi ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, an’anaviy ornamentlarni raqamli grafik dasturlar yordamida vektorlashtirish, geometrik modullarga ajratish va yangi kompozitsion tizimlar yaratish imkoniyatlari yoritiladi. Tadqiqot natijasida milliy ornamentni zamonaviy dizaynga joriy etishda uning tashqi shaklini aynan takrorlashdan ko‘ra, geometrik strukturasi, ritmik tizimi, rang munosabatlari va semantik xususiyatlarini saqlagan holda transformatsiya qilish samarali metod sifatida asoslanadi.
References
