XORIJDAN KELADIGAN PUL O‘TKAZMALARINING O‘ZBEKISTON IQTISODIYOTIGA TA’SIRI: O‘SISH MANBAI VA TASHQI ZAIFLIK OMILI
Keywords:
pul o‘tkazmalari, mehnat migratsiyasi, to‘lov balansi, qashshoqlik, moliyaviy inklyuziya, “golland kasalligi”, tashqi zarbalar, O‘zbekiston.Abstract
Maqolada 2020–2026-yillarda O‘zbekistonga xorijdan kelgan pul o‘tkazmalarining hajmi, geografik va kanallar bo‘yicha tuzilmasi hamda ularning makroiqtisodiy barqarorlik va aholi farovonligiga ta’siri tahlil qilingan. Markaziy bank ma’lumotlariga ko‘ra, o‘tkazmalar 2025-yilda 18,9 mlrd dollarga yetib, besh yilda uch barobardan ko‘proq oshgan va yalpi ichki mahsulotning qariyb 12,9 foizini tashkil etgan. Bu oqim tovar eksportining 56 foiziga teng bo‘lib, to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalardan besh barobardan ortiq katta valyuta manbai hisoblanadi. Shu bilan birga, o‘tkazmalarning qariyb 78 foizi bitta mamlakat — Rossiyadan keladi. Mualliflar hisob-kitobiga ko‘ra, Rossiyadan tushadigan o‘tkazmalarning 20 foizga qisqarishi YaIMning taxminan 2 foiziga teng valyuta tushumi yo‘qolishini anglatadi. Tadqiqot o‘tkazmalar qashshoqlikni kamaytirishda katta rol o‘ynashini, biroq ularning manbalar bo‘yicha yuqori konsentratsiyasi va rasmiy bank kanallari ulushining qisqarishi yangi xatarlarni yuzaga keltirayotganini ko‘rsatadi. Maqolada migratsiya geografiyasini kengaytirish, o‘tkazmalarni jamg‘arma va investitsiyaga yo‘naltirish hamda tashqi zarbalarga qarshi zaxira mexanizmlarini shakllantirishga oid takliflar berilgan.
References
