TABIIY GAZLARNI NORDON KOMPONENTLARDAN TOZALASH JARAYONIDA ALKANOLAMIN ERITMALARI TARKIBIDA TERMIK BARQAROR TUZLARNING HOSIL BO‘LISH SABABLARI
Keywords:
tabiiy gaz, nordon komponentlar, alkanolamin eritmasi, MDEA, vodorod sulfid, karbonat angidrid, termik barqaror tuzlar, issiqlik barqaror tuzlar, formiat, asetat, oksalat, tiotsianat, amin degradatsiyasi, korroziya, ko‘piklanish, regeneratsiya.Abstract
Ushbu maqolada tabiiy gazlarni vodorod sulfid (H₂S), karbonat angidrid (CO₂) va boshqa nordon komponentlardan alkanolamin eritmalari yordamida tozalash jarayonida termik barqaror tuzlarning hosil bo‘lish sabablari tahlil qilingan. Termik barqaror tuzlarning paydo bo‘lishiga xom gaz tarkibidagi kislorod, uglerod oksidlari, oltingugurtli birikmalar, organik kislotalar va texnologik aralashmalar, shuningdek, absorbentning termik hamda oksidlanish degradatsiyasi sabab bo‘lishi ko‘rsatilgan. Formiat, asetat, oksalat, glikolat, tiotsianat, tiosulfat va sulfat ionlarining protonlangan alkanolaminlar bilan regeneratsiya sharoitida parchalanmaydigan birikmalar hosil qilish mexanizmlari yoritilgan. Haroratning ortishi, kislorodning tizimga kirishi, kislotali gazlar yuklanishi, korroziya natijasida eritmada Fe, Ni va Cr ionlarining to‘planishi hamda absorbentning issiq zonalarda uzoq vaqt turishi tuzlar hosil bo‘lishini tezlashtirishi asoslangan. Termik barqaror tuzlarning to‘planishi faol amin konsentratsiyasi va absorbsiya sig‘imining kamayishi, eritmaning korrozion faolligi, ko‘piklanish va viskozitetining ortishi hamda regeneratsiya energiya sarfining ko‘payishiga olib kelishi aniqlangan. Ushbu salbiy jarayonlarni cheklash uchun xom gaz va amin eritmasi tarkibini muntazam nazorat qilish, kislorod kirishini kamaytirish, harorat rejimini optimallashtirish, mexanik va faol ko‘mirli filtrlash hamda termik barqaror tuzlarni membranali, ion-almashinish yoki elektrodializ usullarida ajratish tavsiya etilgan.
References
