O‘ZBEK TILIDA O‘ZLASHMA SO‘ZLARNING RIVOJLANISH JARAYONI

Abstract

Mazkur maqolada o‘zbek tilida o‘zlashma so‘zlarning shakllanishi va rivojlanish jarayoni, ularning til tizimidagi o‘rni hamda zamonaviy til taraqqiyotiga ko‘rsatayotgan ta’siri tahlil qilinadi. Tadqiqotning dolzarbligi globallashuv, ilm-fan va axborot texnologiyalarining jadal rivojlanishi natijasida o‘zbek tiliga kirib kelayotgan yangi o‘zlashma so‘zlar sonining ortib borayotgani hamda ularning adabiy til me’yorlariga ta’sirini ilmiy jihatdan baholash zarurati bilan izohlanadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi o‘zlashma so‘zlarning o‘zbek tilidagi rivojlanish bosqichlarini aniqlash, ularning lug‘at tarkibini boyitishdagi ahamiyatini baholash va zamonaviy til taraqqiyotidagi o‘rnini yoritishdan iborat. Tadqiqot davomida tavsifiy, qiyosiy, tarixiy-qiyosiy, semantik hamda tahliliy metodlardan foydalanildi. Shuningdek, ilmiy adabiyotlar, lug‘atlar, ommaviy axborot vositalari va zamonaviy matnlarda uchraydigan o‘zlashma so‘zlar tahlil qilindi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, o‘zlashma so‘zlar o‘zbek tilining lug‘at boyligini kengaytirish, yangi ilmiy va texnik tushunchalarni ifodalash hamda xalqaro muloqotni rivojlantirishda muhim o‘rin tutadi. Shu bilan birga, ayrim xorijiy birliklarning me’yordan ortiq qo‘llanilishi adabiy til me’yorlariga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkinligi aniqlandi. Xulosa sifatida aytish mumkinki, o‘zlashma so‘zlar til taraqqiyotining tabiiy tarkibiy qismi bo‘lib, ularni o‘zbek tilining fonetik, grammatik va uslubiy me’yorlariga mos ravishda qo‘llash hamda zarur hollarda milliy muqobillarini yaratish tilning boyligi va milliy xususiyatlarini saqlashga xizmat qiladi.