“SUN’IY INTELLEKT TOMONIDAN YARATILGAN MATNLARDA O‘ZBEK TILI SINONIMLARINING USLUBIY XUSUSIYATLARI”

Abstract

Ushbu tadqiqot sun’iy intellekt vositalari yordamida yaratilgan o‘zbek tilidagi matnlarda sinonimlarning uslubiy xususiyatlarini o‘rganishga bag‘ishlangan. So‘nggi yillarda sun’iy intellekt asosida matn yaratish texnologiyalarining jadal rivojlanishi ularning lingvistik sifati va uslubiy imkoniyatlarini chuqur tahlil qilish zaruratini yuzaga keltirdi. Tadqiqotning asosiy maqsadi sun’iy intellekt tomonidan tanlanayotgan sinonimik birliklarning qo‘llanish xususiyatlari, ularning matn mazmuniga, uslubiy yaxlitligiga hamda nutqning tabiiyligiga ko‘rsatadigan ta’sirini aniqlashdan iborat. Izlanish jarayonida tavsifiy, qiyosiy, semantik hamda kontekstual tahlil metodlaridan foydalanildi. Turli mavzu va janrlarga oid sun’iy intellekt yaratgan matnlar tahlil qilinib, ularda sinonimlarning tanlanish mezonlari, uslubiy mosligi va ma’no nozikliklarini ifodalash darajasi baholandi. Tahlillar shuni ko‘rsatdiki, sun’iy intellekt aksariyat hollarda sinonimlardan grammatik va mazmuniy jihatdan to‘g‘ri foydalanadi, biroq ayrim vaziyatlarda uslubiy rang-baranglikni to‘liq namoyon eta olmaydi. Ayniqsa, badiiy hamda publitsistik uslubdagi matnlarda emotsional-ekspressiv ma’nolarni ifodalovchi sinonimlarni tanlashda cheklanishlar kuzatiladi. Tadqiqot yakunida o‘zbek tilining uslubiy xususiyatlarini chuqurroq aks ettiradigan lingvistik modellarni takomillashtirish sun’iy intellekt tomonidan yaratiladigan matnlarning tabiiyligi, ravonligi va kommunikativ samaradorligini sezilarli darajada oshirishi mumkinligi asoslab berildi.