KELAJAKDA GEN Z VA GEN Y AVLODLARINING YIRIK KOMPANIYALARNING KORPORATIV MUHITIDAGI YETAKCHILIK, OʻRGANISH, STRATEGIYA TUZISH HAMDA PERFORMANSNI YAXSHILASH KABI POZITSIYALARDAGI OʻRNI

Abstract

Yosh ishchilarning, xususan Y va Z avlodlariga mansub xodimlarning ishdan bo‘shash darajasining oshib borayotgani zamonaviy tashkiliy boshqaruv tizimida muhim tashvishlardan biri sifatida namoyon bo‘lmoqda. Ushbu tadqiqot mazkur avlod vakillari o‘rtasida kuzatilayotgan yuqori aylanma darajasiga ta’sir etuvchi omillarni aniqlash hamda ushbu jarayonni yumshatishga qaratilgan samarali tashkiliy strategiyalarni tahlil qilishni maqsad qiladi. Tadqiqot 2014–2024-yillar davomida chop etilgan, dolzarbligi, ilmiy indeksatsiyasi va mavzu bo‘yicha mosligi bo‘yicha tanlab olingan ilmiy manbalar asosida olib borildi.

Tahlil natijalari shuni ko‘rsatadiki, yosh xodimlar orasida ishdan ketish bir qator kompleks va o‘zaro bog‘liq omillar ta’sirida yuzaga keladi. Birinchi guruh omillar — ish talablari (job demands) bilan bog‘liq bo‘lib, ular orasida farovonlik siyosati va xodim ehtiyojlari o‘rtasidagi nomutanosiblik, ortiqcha ish yuklamasi, masofaviy ish va moslashuvchan jadvalning cheklanganligi, raqamlashtirish jarayonining murakkabligi, iqtisodiy barqarorlikning pasayishi, ish joylarining beqarorligi hamda tashkiliy o‘zgarishlarning tez-tez takrorlanishi kabi omillar mavjud. Ikkinchi guruh omillar — ish resurslari (job resources) yetishmasligi bilan bog‘liq bo‘lib, samarali yetakchilikning yo‘qligi, muloqot sifatsizligi, professional rivojlanish imkoniyatlarining cheklanganligi, shuningdek, baholash va mukofotlash tizimlarining nomukammal tuzilishi shular jumlasidandir. Ushbu topilmalar Ish talablari–resurslari (JD-R) modelining asosiy tamoyillarini tasdiqlaydi.

Tadqiqot shuningdek psixologik omillarning kuchli ta’sirini qayd etadi. Avtonomiya yetishmasligi, ish jarayonida adolatsizlik va tengsizlikning sezilishi, shaxsiy qadriyatlar bilan tashkiliy madaniyat o‘rtasidagi nomuvofiqlik, toksik yoki dushmanona mehnat muhiti mavjudligi yosh xodimlar motivatsiyasining pasayishiga olib keladi. Mazkur jarayon o‘z-o‘zini aniqlash nazariyasi (Self-Determination Theory, SDT) doirasidagi nazariy taxminlarla hamohangdir.