ENDEMIK BUQOQNING KELIB CHIQISH SHART- SHAROITLARI VA MUHITGA BOG'LIQLIGI

Abstract

Ushbu maqolada endemik buqoqning kelib chiqish shart-sharoitlari, uning shakllanishiga ta’sir etuvchi asosiy ekologik, biologik va ijtimoiy omillar hamda kasallikning atrof-muhit bilan uzviy bog‘liqligi ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Endemik buqoq qalqonsimon bezning kattalashuvi bilan xarakterlanadigan bo‘lib, asosan organizmda yod tanqisligi natijasida rivojlanadi. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti ma’lumotlariga ko‘ra, dunyo aholisining sezilarli qismi yod tanqisligi kuzatiladigan hududlarda yashaydi va bu holat endemik buqoqning keng tarqalishiga sabab bo‘lmoqda. Tadqiqotlarda ko‘rsatilishicha, aholining ratsionida yod miqdorining yetishmasligi, tuproq va ichimlik suvidagi yod konsentratsiyasining pastligi, ayniqsa tog‘li va yog‘ingarchilik ko‘p bo‘lgan hududlarda ushbu kasallik rivojlanish xavfini oshiradi. Endemik buqoq bolalar va o‘smirlar orasida 5% dan yuqori uchragan hollarda epidemiologik muammo sifatida baholanadi.