DALVARZINTEPANING ARXEOLOGIK XAZINALARI VA TARIXIY AHAMIYATI
Keywords:
Dalvarzintepa, Kushon davlati, Antik davr, Chag‘onrud, Chag‘oniyon davlati, Taramata, Tarmita, fil suyagi, jez, isirg‘a, degrez, yombilar, oltin shidalar, miskarlik, pona, arxeologiya, Buddaning boshi, Bodxisatva, Baqtriya, Movarounnahr, Chaturanga, Shatranj, madaniy meros.Abstract
Ushbu maqolada Surxondaryo viloyatida joylashgan qadimiy Dalvarzintepa yodgorligi hamda Dalvarzintepa yodgorligida topilgan topilmalar va fil suyagidan ishlangan qadimiy shaxmat donachalari, ularning arxeologik ahamiyati, tarixi va badiiy xususiyatlari atroflicha tahlil qilinib, Markaziy Osiyoda shaxmat o‘yini tarixi bilan bog‘liqligi ilmiy jihatdan tahlil qilindi. Topilmalarning morfologik xususiyatlari, sanasi, yuksak hunarmandchilik texnologiyalari hamda madaniy ahamiyati haqida ilmiy manbalar asosida fikr yuritiladi. Shaxmat o‘yinining ilk ko‘rinishi hisoblangan “Chaturanga”, “Shatranj”ning Dalvarzintepa orqali Markaziy Osiyoga kirib kelishi va bu hududda o‘yin madaniyatining shakllanishi haqida xulosalar beriladi. Dalvarzintepa shaxmat donachalari Markaziy Osiyoda shaxmatning juda erta tarqalganini shaxmatning rangi, yasalish uslubi va funktsiyasini belgilashda o‘ta muhim manba ekanini isbotlovchi muhim arxeologik manba sifatida baholandi.
References
