GIYOHVANDLIK, ALKOGOLIZM VA TAMAKI ISTE’MOLI — INSON SALOMATLIGI VA JAMIYAT TARAQQIYOTIGA TAHDID
Keywords:
giyohvandlik, alkogolizm, tamaki iste’moli, chekish, nikotin, narkotik moddalar, spirtli ichimliklar, qaramlik, ruhiy qaramlik, jismoniy qaramlik, sog‘lom turmush tarzi, profilaktika, jamoat salomatligi, yoshlar salomatligi, zararli odatlar, ijtimoiy muammolar, o‘pka saratoni, yurak-qon tomir kasalliklari, toksik moddalar, sog‘lom avlod, salomatlikni muhofaza qilish, sog‘liqni saqlash, reabilitatsiya, sog‘lom jamiyat, kasalliklar profilaktikasiAbstract
Ushbu maqolada giyohvandlik, alkogolizm va tamaki iste’molining inson salomatligi, oila farovonligi hamda jamiyat taraqqiyotiga ko‘rsatadigan salbiy ta’siri keng yoritilgan. Bugungi kunda ushbu zararli odatlar dunyo miqyosida eng dolzarb tibbiy-ijtimoiy muammolardan biri bo‘lib, aholi salomatligining yomonlashishi, mehnat unumdorligining pasayishi, jinoyatchilikning ortishi va demografik ko‘rsatkichlarning yomonlashishiga sabab bo‘lmoqda. Giyohvand moddalar, spirtli ichimliklar va tamaki mahsulotlarini muntazam iste’mol qilish natijasida inson organizmida qaytarilmas patologik o‘zgarishlar yuzaga keladi, markaziy nerv tizimi, yurak-qon tomir tizimi, nafas olish a’zolari, jigar, buyrak va boshqa muhim organlar faoliyati izdan chiqadi.Maqolada giyohvandlik, alkogolizm va tamaki qaramligining kelib chiqish sabablari, ularning biologik, psixologik va ijtimoiy omillari, organizmga ta’sir mexanizmlari hamda uzoq muddatli oqibatlari batafsil tahlil qilingan. Shuningdek, ushbu zararli odatlarning yoshlar orasida tarqalish sabablari, ruhiy va jismoniy qaramlikning shakllanish bosqichlari, oilaviy va ijtimoiy muhitning ta’siri ham ko‘rib chiqilgan. Giyohvandlik va alkogolizm insonning ruhiy holatini izdan chiqarib, shaxsning ijtimoiy moslashuvchanligini pasaytiradi, oilaviy nizolar, zo‘ravonlik, ishsizlik va jinoyatchilik xavfini oshiradi. Tamaki mahsulotlari tarkibidagi nikotin va boshqa zaharli moddalar esa o‘pka saratoni, surunkali bronxit, yurak ishemik kasalligi va boshqa og‘ir kasalliklarning rivojlanishiga sabab bo‘ladi.
Maqolada sog‘lom turmush tarzini targ‘ib qilish, zararli odatlarning oldini olish, yoshlar o‘rtasida profilaktik tadbirlarni kuchaytirish, tibbiy va psixologik yordam tizimini takomillashtirish masalalariga alohida e’tibor qaratilgan. Giyohvandlik, alkogolizm va tamaki iste’moliga qarshi samarali kurashish uchun davlat, ta’lim muassasalari, sog‘liqni saqlash tizimi, oila va jamoatchilikning hamkorlikdagi faoliyati muhim ahamiyat kasb etishi ta’kidlangan. Sog‘lom avlodni tarbiyalash va jamiyat salomatligini mustahkamlashda zararli odatlarning oldini olish eng muhim vazifalardan biri hisoblanadi
References
