METALLURGIYA ISHCHILARINING SOMATIK HOLATI VA ASAB TIZIMI TIPLARI: TIBBIY-PSIXOLOGIK QONUNIYATLAR

Authors

  • D.O.Nizamova Author
  • I.N.Mustafayeva Author
  • D.D.Baxtiyorova Author

Keywords:

metallurgiya ishchilari, somatik holat, asab tizimi tiplari, tibbiy-psixologik qonuniyatlar, psixofiziologik moslashuv, kasbiy stress, vegetativ muvozanat, biomarkerlar.

Abstract

Ushbu maqolada metallurgiya sanoati xodimlarining somatik ko‘rsatkichlari bilan asab tizimi tipologik xususiyatlari o‘rtasidagi tibbiy-psixologik bog‘liqlik kompleks tahlil qilinadi. Tadqiqotda yuqori harorat, shovqin va kimyoviy omillar ta’sirida ishlovchi 118 nafar mutaxassisning psixofiziologik profili va klinik holati monitoring qilingan. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, kuchli-muvozanatli asab tizimiga ega xodimlarda (54%) somatik tizimlar stress sharoitida barqaror funktsionallikni saqlab qolgan, zaif va muvozanatsiz tipdagi ishchilarda (46%) esa yurak-qon tomir, endokrin va immun ko‘rsatkichlarda progressiv dekompenatsiya kuzatilgan. Tibbiy-psixologik qonuniyatlar asosida kasbiy seleksiya, individual reabilitatsiya va dinamik psixofiziologik monitoring tizimini joriy etish bo‘yicha amaliy yondashuvlar ishlab chiqilgan.

Author Biographies

  • D.O.Nizamova

    Toshkent davlat texnika universiteti dotsenti

  • I.N.Mustafayeva

    Katta o‘qituvchi

  • D.D.Baxtiyorova

    ., Toshkent davlat texnika universiteti 3-bosqich talabasi

References

Modern education and development

Downloads

Published

2026-05-12

Issue

Vol. 50 No. 1 (2026): Modern education and development

Section

Articles