OG’RIQ QOLDIRUVCHI VOSITALARNING KIMYOVIY TABIATI VA TA’SIR MEXANIZMI

Authors

  • Doliyev Ahmadjon Ulug’bek o’g’li Author
  • Jumayeva Dilafruz Kamol qizi Author

Keywords:

oʻgʻriq qoldiruvchi vositalar, analgetiklar, opioidlar, NSAID, COX fermentlari, paratsetamol, AM404, mu-retseptorlar, nositsepsiya, multimodal analgeziya, Nav1.8 inhibitörlari, suzetrigine, biased agonism.

Abstract

Oʻgʻriq qoldiruvchi vositalar (analgetiklar) tibbiyot amaliyotida eng koʻp qoʻllaniladigan va eng muhim dori guruhlaridan biri hisoblanadi. Ularning kimyoviy tabiati nihoyatda xilma-xil boʻlib, taʼsir mexanizmlari periferik toʻqimalardan tortib markaziy nerv tizimigacha, hatto hujayra ichidagi molekulyar jarayonlargacha yetib boradi. Ushbu maqolada analgetiklarning asosiy sinflari — opioid (narkotik) va non-opioid (NSAIDlar, paratsetamol va boshqa guruhlar) preparatlarining kimyoviy tuzilishi, farmakodinamikasi, molekulyar mexanizmlari va klinik ahamiyati chuqur va keng koʻlamda tahlil qilinadi. Oʻgʻriqning fiziologik asoslari, nositseptorlar, prostaglandinlar, opioid retseptorlari, paratsetamolning AM404 metaboliti orqali TRPV1, CB1 va natriy kanallariga taʼsiri kabi zamonaviy mexanizmlar batafsil yoritilgan. Soʻnggi tadqiqotlar (2020–2025 yillar) asosida preparatlarning samaradorligi, xavfsizligi, asoratlari va kelajakdagi istiqbollari (biased agonism, Nav1.8 inhibitörlari, multimodal analgeziya) muhokama qilinadi.

Author Biographies

  • Doliyev Ahmadjon Ulug’bek o’g’li

    Osiyo xalqaro universiteti tibbiyot fakulteti 1-bosqich talabasi

  • Jumayeva Dilafruz Kamol qizi

    Osiyo xalqaro universiteti “Umumiy fanlar” kafedrasi o’qituvchisi

    E-mail: lamron2207@icloud.com

References

Downloads

Published

2026-05-26

Issue

Vol. 50 No. 9 (2026): Modern education and development

Section

Articles