“SANOAT KORXONALARIDA AVTOMATLASHTIRILGAN BOSHQARUV TIZIMLARINING SAMARADORLIGI”

Authors

  • Musayeva Ulboʻlsin Mirzakarim qizi Author
  • Xaliqnazarov Oʻrolboy Author

Keywords:

sanoat korxonalari, avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlari (ABT), SCADA, PLC, ishlab chiqarish samaradorligi, raqamli transformatsiya, tannarxni pasaytirish, operatsion xarajatlar, sifat nazorati.

Abstract

Ushbu ilmiy maqolada zamonaviy sanoat korxonalarida ishlab chiqarish unumdorligi va mahsulot raqobatbardoshligini oshirishning bosh omili hisoblangan avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlarining (ABT/SCADA) roli hamda ularning iqtisodiy va texnologik samaradorlik ko‘rsatkichlari har tomonlama tahlil qilingan. Tadqiqotda ishlab chiqarish jarayonlarini avtomatlashtirish darajalari, dasturlashtiriladigan mantiqiy kontrollerlar (PLC), narsalar interneti (IioT) va ERP/MES tizimlarining korxonani intellektual boshqarishdagi o‘rni ilmiy jihatdan asoslab berilgan. Maqolada avtomatlashtirilgan tizimlarni joriy etish orqali texnologik operatsiyalar tezligini oshirish, xomashyo va energiya sarfini optimallashtirish, mahsulot nuqsonlari (brak) ko‘lamini kamaytirish va inson omili bilan bog‘liq xavf-xatarlarni (avariyalar, texnika xavfsizligi) minimallashtirish qonuniyatlari ochib berilgan. Shuningdek, sanoat tarmoqlarini modernizatsiya qilish sharoitida raqamli boshqaruv tizimlariga kiritilgan sarmoyalarning qoplanish muddatlari tahlil qilinib, tegishli amaliy takliflar ilgari surilgan.

Author Biographies

  • Musayeva Ulboʻlsin Mirzakarim qizi

    Toshkent davlat agrar universiteti

    Texnologik jarayonlarni ishlab chiqarishni  avtomatlashtirish va boshqarish yoʻnalishi.

    24-110 guruh talabasi

  • Xaliqnazarov Oʻrolboy

    Ilmiy rahbar

References

Published

2026-05-25