TALABALARDA GLOBAL KOMPETENSIYALARNI RIVOJLANTIRISH ORQALI KREATIV FIKRLASH KO‘NIKMALARINI FAOLLASHTIRISHNING NAZARIY-METODIK ASOSLARI

Abstract

Mazkur maqolada talabalarda global kompetensiyalarni rivojlantirish orqali kreativ fikrlash ko‘nikmalarini faollashtirishning nazariy-metodik asoslari tahlil qilinadi. Hozirgi globallashuv, raqamli transformatsiya va mehnat bozorining tez o‘zgarishi sharoitida oliy ta’lim tizimi nafaqat kasbiy bilim beruvchi, balki talabalarda global muammolarni anglash, madaniyatlararo muloqot, tanqidiy va kreativ fikrlash, hamkorlikda yechim topish kabi transversal kompetensiyalarni shakllantiruvchi muhit sifatida qaralmoqda. So‘nggi yillarda global kompetensiya oliy ta’limda xalqaro hamkorlik, akademik mobillik, barqaror rivojlanish, raqamli va yashil innovatsiyalar bilan bevosita bog‘liq kompetensiya sifatida talqin qilinmoqda [1]. Kreativ fikrlash esa OECD PISA 2022 doirasida o‘quvchi va talabalar tomonidan turli hamda original g‘oyalarni yaratish, ularni baholash va takomillashtirish qobiliyati sifatida izohlanadi [2].

Tadqiqotda nazariy tahlil, qiyosiy-analitik yondashuv, kontent-tahlil hamda ilmiy-metodik umumlashtirish metodlaridan foydalanildi. Natijada global kompetensiyalar va kreativ fikrlash o‘rtasidagi metodik bog‘liqlik aniqlanib, talabalarda kreativ fikrlashni faollashtirishga xizmat qiluvchi integrativ model taklif qilindi. Maqolada muammoli ta’lim, loyiha metodi, dizayn-fikrlash, madaniyatlararo kommunikativ topshiriqlar, raqamli kollaboratsiya va refleksiv baholash kabi metodlarning samaradorligi asoslab berildi.